Van Limburg, Kruistochten, Van Heemskerck & van der Peijl

Dossier Kunst

Vorige pagina Dossier Kunst
Dossier Kunst
Dossier Kunst A/Z
Volgende pagina Dossier Kunst

Gebroeders Van Limburg

Het absolute hoogtepunt van de middeleeuwse schilderkunst. Zo noemen kunsthistorici en liefhebbers de miniaturen van de gebroeders Van Limburg. Hun schilderingen bepalen vandaag de dag nog het beeld van het religieuze, adellijke en alledaagse leven in de Middeleeuwen.
Voor het eerst wordt aan deze scheppers van Les Très Riches Heures en Les Belles Heures (wereldberoemde getijdenboeken, gemaakt in opdracht van de machtige Franse hertog Jean de Berry) een overzichtstentoonstelling gewijd. De primeur is aan Museum Het Valkhof in Nijmegen, de stad waar de drie broers kort voor 1400 werden geboren en hun opleiding genoten. Van 30 augustus tot en met 20 november 2005 vindt hier de ambitieuze expositie "De gebroeders Van Limburg. Nijmeegse meesters aan het Franse hof (1400-1416)" plaats.
Het initiatief zorgt volop voor opwinding. Want voor het eerst en voor het laatst worden tezamen zoveel originele manuscripten tegelijk getoond, die Paul, Herman en Johan van Limburg hebben geïllustreerd. Vier van de (ons bekende) zes boekwerken zijn er te zien. Wie dus wil genieten van deze schat aan originelen: het is nu of nooit.
Hart van de tentoonstelling vormen 17 originele pagina's uit Les Belles Heures, afkomstig uit het Metropolitan Museum of Art in New York, daarnaast zijn La Bible Moralisée en Les Petites Heures uit de Bibliothèque nationale de France in Parijs en het Valerius Maximus manuscript uit de Biblioteca Apostolica Vaticana in Rome aanwezig. Na de presentatie in Nijmegen gaan de kwetsbare originelen uit Les Belles Heures terug naar New York en worden ze niet meer uitgeleend. Ze verdwijnen definitief uit het zicht van het Europese publiek. De expositie is het hoogtepunt van de feestelijkheden rond het 2000-jarig bestaan van Nijmegen.
Les Belles Heures is in bezit van het Metropolitan Museum of Art in New York. Dit vroeg 15e eeuwse getijdenboek is zelden voor het publiek te zien. Omdat het boek momenteel wordt gerestaureerd, is het tijdelijk uiteengenomen. Bij hoge uitzondering wist Museum Het Valkhof toestemming te krijgen om maar liefst tien dubbele pagina's met in totaal 17 miniaturen in bruikleen te krijgen. De restauratie maakt het eenmalig mogelijk om de miniaturen naast elkaar aan het publiek te tonen.
Gebroeders Van Limburg

Kruistochten

Dit najaar toont het vernieuwde Museum Catharijneconvent het fenomeen kruistochten. Het is voor het eerst in Nederland dat de kruistochten vanuit christelijk, islamitisch en joods oogpunt worden gepresenteerd.
Bij het grote publiek zijn de kruistochten vooral bekend vanwege de bloedige en wrede taferelen. Minder bekend is dat de westerlingen veel van hun vijanden hebben geleerd. Zo gebruiken we nog steeds woorden uit het Arabisch, zoals suiker van het Arabische sukr en heeft de medische wetenschap zich verder kunnen ontwikkelen dankzij de kennis van de moslims. De kruisvaarders gingen op pad als strijders in een heilige oorlog tegen de heidenen, maar kwamen geleidelijk tot de ontdekking dat ze waren binnengevallen in een verfijnde beschaving.
De tentoonstelling komt deels uit het Bischöfliches Dom- und Diözesanmuseum in Mainz te Duitsland, waar de tentoonstelling "Die Kreuzzüge. Kein Krieg ist Heilig" een groot succes was. Museum Catharijneconvent heeft het concept van de tentoonstelling aangepast en aangevuld met beelden, manuscripten en schilderijen uit de eigen collectie. Ook de sporen van de kruistochten in het Catharijneconvent worden belicht. In de expositie worden diverse ridderordes uitgelicht, die in de tijd van de kruistochten zijn ontstaan om pelgrims tijdens hun reis te beschermen. Een aantal van deze ridderordes bestaat nog steeds. Eén daarvan is de Johanniter Orde, de vroegere bewoners van het Catharijneconvent.
Museum Catharijneconvent, Utrecht
Van 3 september 2005 t/m 5 maart 2006

Jacoba van Heemskerck

Het Gemeentemuseum Den Haag presenteert dit najaar een grote overzichtstentoonstelling van Jacoba van Heemskerck (1876-1923), een kunstenares die begin vorige eeuw een belangrijke bijdrage leverde aan het ontstaan van de moderne kunst in Nederland.
Van Jacoba van Heemskerck van Beest bewoog zich, net als Piet Mondriaan, via het luminisme en kubisme in de richting van de abstracte kunst. Onderzoek van de afgelopen drie jaar wijst echter uit dat haar eigenzinnige schilderijen en tekeningen een opmaat waren voor de gebrandschilderde ramen, die ze aan het eind van haar leven maakte. Deze ramen waren deels onbekend en een aantal is speciaal voor deze tentoonstelling gerestaureerd.
Jacoba van Heemskerck studeerde na de Koninklijke Academie in Den Haag verder bij de Larense schilder Hart Nibbrig en ging vervolgens, net als eerder Pablo Picasso, Edvard Munch en Henri Matisse dat deden, in de leer bij het atelier van Eugène Carrière in Parijs, een toen voor vrouwen opmerkelijke stap. Daar maakte ze kennis met de werkelijk moderne kunst van die tijd. Daarna zou ze haar leven lang werken in Den Haag en in Domburg, waar ze met haar levenspartner Marie Tak van Poortvliet een huis bouwde en veel contacten onderhield met de Nederlandse avant-garde. Marie Tak legde in die jaren een indrukwekkende collectie moderne kunst aan, met onder meer werk van Piet Mondriaan, Franz Marc, Fernand Léger en Wassily Kandinsky, wiens werk ze in Nederland introduceerde.
Jacoba van Heemskerck Tentoonstelling

Ruud van der Peijl

'King of Style' Ruud van der Peijl (Den Haag, 1960) debuteert als fotograaf in het Fotomuseum Den Haag met zijn installatie Portraits of State: staatsieportretten van bekende Nederlanders, aanstormend talent en mensen die de fotograaf na aan het hart liggen. De tentoonstelling gaat over kijken en bekeken worden, glamour en decadentie, mythe en masker, hemel en hel. Met een knipoog naar Oscar Wilde's The Portrait of Dorian Gray legt Ruud van der Peijl de harde werkelijkheid van de schoonste schijn bloot.
Portraits of State is een Gesamtkunstwerk, een zogenaamd ervaringskunstwerk. De staatsieportretten van bekende en minder bekende Nederlanders staan weliswaar op zichzelf, maar fungeren ook als onderdeel van een installatie. De bezoeker betreedt een voornaam huis met de portretten van de bewoners als Ahnengalerie aan de muren. De installatie is theatraal vormgegeven met opvallende lijsten om de portretten, rode kokos matten op de vloer, spiegelwanden, dramatische lichteffecten en stemmige muziek. Ruud van der Peijls achtergrond als ontwerper van mode, vormgever van tentoonstellingen en stylist laat zich bij deze tentoonstelling dan ook nadrukkelijk gelden. Ruud van der Peijl blaast het weinig courante genre van het staatsieportret nieuw leven in. Zoals het een staatsieportret betaamt, ziet de geportretteerde er op zijn paasbest uit en gedraagt hij of zij zich ook als zodanig door de meest voordelige pose aan te nemen. Door het soms letterlijke, maar vaker figuurlijke masker in al zijn details vast te leggen geeft de geportretteerde zich wel degelijk bloot. "Niet aan het gelaat herkent men de mens, maar aan het masker," om Isak Dinesen, de Deense schrijfster van Out of Africa, te citeren. Bij Ruud van der Peijl groeit een staatsieportret via de omweg van de mythe, het masker en de pose uit tot een psychologisch portret.
Fotomuseum Den Haag, van 27 augustus t/m 13 november 2005

Kunst op rotondes?

In de nabije toekomst beschikt Amersfoorts jongste wijk Vathorst over een boulevard. Om de verkeersveiligheid te verhogen, voorziet de boulevard in een groot aantal rotondes. Prettig voor wie met de fiets over wil steken, maar rotondes zorgen, met name bij automobilisten, vaak voor ergernis.
De rotonde: noodzakelijk kwaad of baken in de openbare ruimte? De rotonde heeft het predikaat onhandig en lelijk te zijn. Toch heeft de rotonde ook potentie. Bijna iedere rotonde heeft in het midden een braakliggend stuk grond. Een interessant uitgangspunt om op het raakvlak van stedenbouwkunde en kunst in de openbare ruimte een artistieke 'landmark' te creëren!
Journalist en rotondekenner Tijs van den Boomen geeft een inleiding op het fenomeen rotonde. Aansluitend volgt een forumdiscussie over rotondes en rotondekunst onder leiding van Jeroen Boomgaard, lector Kunst & Publieke Ruimte. Het publiek krijgt op deze avond van het Amersfoorts Architectuurcafé ruimschoots de gelegenheid mee te praten.
De Zonnehof, Zonnehof 8. Amersfoort
Op 5 september 2005, aanvang 20.00 uur

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom