Edward Hopper: Licht en schaduw

Licht

Het licht speelt een hoofdrol in de meeste voorstellingen van de kunstenaar Edward Hopper. Buitenscènes spelen zich vaak tegen het einde van dag af. Lange schaduwen voorspellen dreiging. Het licht is ook schaars in de interieurs van Hopper. In 'Hotelhal' (Hotel lobby) uit 1943 leest een blondine een tijdschrift. Bij de slecht verlichte balie wachten een zittende vrouw, hoedje op en overjas aan, en een man, jas over de arm, op hotelpersoneel.
"Zijn techniek van het uitlichten van een beeldfragment is dusdanig," schreef Brian O'Doherty, "dat ze aandacht trekt en teleurstelt. Soms suggereert ze beweging en overgang, terwijl ze gelijktijdig het subject zo doet verstarren, dat zijn beste werken eruit zien als bevroren beeldfragmenten uit een levenslange film. Hoppers gezichtspunt, zijn techniek van het presenteren van een fragment en zijn procédé van lichtgeving komen vaak in de buurt van de conventies van film en theater."

Film- en toneelwereld

Edward Hopper schilderde enkele doeken over de film- en toneelwereld. Op 'Bioscoop in New York' (New York movie) uit 1939 zien we een glimp van de donkere zaal met het verlichte doek. De aandacht gaat uit naar de rechterzijde van het schilderij, waar een ouvreuse, een vrouw die in een bioscoop de plaatsen aanwijst, verveeld tegen de muur leunt bij de verlichte uitgang.
Een ander voorbeeld is 'Girlie Show' uit 1941, dat, zo schrijft Rolf G. Renner, een "open, zinnelijke seksualiteit huldigt, geenszins een op zichzelf staand geval in zijn oeuvre." Hij ziet een groot verschil tussen voorschets en schilderij: "De uiteindelijke versie van het schilderij wordt beheerst door een expressieve beklemtoning van het vrouwenlichaam als gevolg van lichteffecten, door rood beschilderde tepels, een sterk aangezette mond, rood haar en de beweging van de vrouw." Dat zijn echtgenote poseerde voor de voorstelling 'Girlie Show' is een leuk detail.

Toneeleffecten

Hopper gebruikte toneeleffecten ook buiten het theater. Je kunt dit ook ingewikkelder zeggen, zoals Rolf G. Renner deed: "De schijnbaar realistische schilderijen van Hopper zijn geen simpele weergave van een af te beelden werkelijkheid, maar altijd reconstructies die de pure ervaring te boven gaan."
Sommige schilderijen verwijzen naar de literatuur of de toneelwereld. De Britse toneelschrijver William Shakespeare komt voor in het schilderij 'Shakespeare in schemering' (Shakespeare at dusk) uit 1935, waarop Hopper de promenade, een wandelpad met middenberm in Central Park in New York uitbeeldde. Kale bomen vormen een contrast met de geel en groen gekleurde hemel. Hopper had niet altijd mensen van vlees en bloed nodig in zijn schilderijen.

Verborgen eenzaamheid

In 1964 sprak Aline Saarine in het televisieprogramma de 'Sunday Show' van de NBC de kunstenaar aan op de "verborgen eenzaamheid" in zijn schilderijen. "Het is waarschijnlijk een weergave van mijn eigen, als ik dat zou mogen zeggen, eenzaamheid." Hopper twijfelde, schrok misschien van zoveel openheid en gaf direct een algemene strekking aan de eenzaamheid in zijn werk. "Het zou de hele menselijke omstandigheid kunnen zijn."
Door kunstkenners wordt Edward Hopper geroemd, omdat hij de eenzaamheid in de Amerikaanse samenleving perfect tot uitdrukking bracht. Of dat ook altijd de bedoeling is geweest moet betwijfeld worden. Over het schilderij 'Nachtbrakers' (Nighthawks) uit 1942 zei Hopper dat dit schilderij liet zien wat hij zich voorstelde bij een straat bij nacht: "niet per se iets bijzonder eenzaams." De kunstcritici zagen meer dan hij erin had willen leggen. "Ik heb de scène sterk vereenvoudigd en het restaurant vergroot. Waarschijnlijk onbewust heb ik de eenzaamheid in een grote stad geschilderd."

Licht en schaduw

Met licht en schaduw creëerde Hopper een sfeerwereld van een zorgvuldig geënsceneerde werkelijkheid. Mensen, bomen, struiken, auto's, stoelen, alles kon als rekwisiet dienen in een toneelstukje van regisseur Edward Hopper.
Zijn schilderijen worden meestal 'typische Amerikaanse' interieurs, straatbeelden en landschappen genoemd. De hele wereld kon echter als podium dienen. Hiervan getuigen zijn vroege Europese schilderijen. De schilderijen van Edward Hopper zijn niet typisch Amerikaans, maar alles wat hij uitbeeldde is typisch Hopper.

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over kunst

Opinie Hoofdpagina
Opinie Kunst
De vervreemding van realist Edward Hopper
Jezusbeeld Martin Kippenberger
Henri Matisse: knippen en plakken
Henri Matisse: de Chapelle du Rosaire
Niki de Saint Phalle Inside-In
Opleiding van Pablo Picasso
Pablo Picasso in Parijs
Transfiguratie van Rafaël
Opleiding Paul Gauguin

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom