El Greco en Niño de Guevara

Domenikos Theotokopoulos

El Greco, ofwel de Griek, zo wordt de op Kreta geboren kunstenaar Domenikos Theotokopoulos genoemd. Domenikos El Greco (1541-1614) volgde een opleiding op Kreta tot schilder van iconen. Hij studeerde later bij Titiaan (1487-1576) en emigreerde in 1577 naar Spanje. In Toledo bereikte hij de hoge kwaliteit, waarvoor hij geroemd wordt. El Greco schilderde vooral religieuze werken en portretten. "Een groot schilder vol geniale waanzin," schreef Th. Gautier in 1845 in 'Voyage en Espagne'. "Zelfs in zijn slechtste werken verschijnt iets onverwachts en iets dat buiten het mogelijke ligt, wat een mens tot verbazing wekt en tevens laat dromen."

Italië

Over zijn leven op Kreta is weinig bekend. Kreta stond in die jaren onder heerschappij van de heersers van Venetië, maar de kunst stond toen nog helemaal in het teken van de Byzantijnse kunsttraditie. De overtocht naar de Italiaanse plaats Venetië is daaruit te verklaren: hij wilde zich verder ontwikkelen. Later werkte El Greco ook in Rome. "Daarna ging hij naar Spanje voor een opdracht om het altaar van Santo Domingo te schilderen en bleef in Toledo wonen," schreef Mr. Frans L.M. Dony, de samensteller van de studie 'Alle tot nu toe bekende schilderijen van El Greco', in de jaren zestig van de vorige eeuw.

Filips II

El Greco werd op voorspraak van Titiaan uitgenodigd aan het hof van Filips II van Spanje (1527-1598). Titiaan onderhield een regelmatige briefwisseling met de Spaanse vorst en vertelde hem over het grote talent dat hij had opgemerkt bij een leerling. El Greco vervaardigde een aantal werken voor Filips II. Hiervan zijn 'De allegorie van de Heilige Liga (De droom van Filips II) en 'Het martelaarschap van Sint Mauritius' de belangrijkste. Deze schilderijen vielen bij koning Filips II niet in de smaak. 'Het martelaarschap van Sint Mauritius' werd niet op de beloofde plaats opgehangen. Het schilderij verdween in een hoekje van het Escorial.

Jorge Manuel

In Toledo genoot El Greco groot aanzien. Hij heeft deze stad, behalve voor enkele korte reizen, niet meer verlaten. In Toledo maakte hij kennis met de beeldschone Doña Jerónima de las Cuevas. Zij was een vrouw uit een voorname familie. In 1578 schonk zij hem een zoon: Jorge Manuel. "El Greco heeft zijn zoon altijd vereerd, altijd vertrouwen in hem gesteld en altijd in hem geloofd," schreef Dony, "Maar deze is niet geworden wat zijn vader van hem hoopte." Jorge Manuel werd een middelmatige schilder en bouwmeester, die vooral teerde op de roem van zijn vader.

Niño de Guevara

Omstreeks het jaar 1600 schilderde El Greco zijn 'Portret van kardinaal Niño de Guevara'. Fernando Niño de Guevara (1541-1609) studeerde rechten aan de universiteit van Salamanca. In 1570 werd hij rechter in Valladolid. In 1596 werd Fernando Niño de Guevara door paus Clemens VIII tot kardinaal gewijd. Toen El Greco de kardinaal schilderde stond hij in hoog aanzien. Niño de Guevara was belangrijk genoeg om als getuige op te treden bij de ondertekening van het vredesverdrag met Frankrijk in 1598. El Greco beeldde de kardinaal af als strenge kerkvorst. Dit klopt aardig met zijn staat van dienst. Tijdens zijn ambtstermijn werden 240 ketters verbrand en 1.700 ongelukkigen veroordeeld tot een mildere straf. Sommige historici menen dat El Greco niet Niño de Guevara maar kardinaal Sandoval y Rojas portretteerde. Hoe het ook zij; dit magnifieke portret hangt tegenwoordig in het Metropolitan Museum in New York als het portret van de inquisiteur uit Toledo.

Compleet overzicht

Het werk van El Greco raakte al snel na zijn dood in de vergetelheid. Driehonderd jaar later herkende men de kwaliteit van El Greco weer. "Hij realiseert wat hij wil, kan alles en wil het hoogste," schreef J. Meier-Graefe in 1910. "Hij schildert Christus aan het kruis, de opstanding, diverse Maria's, met alle wildheid van de renaissance. Doch die wildheid lijkt ons boven het christelijke uit te stijgen en ons naar de klassieke oudheid te dragen."
Als u het door Frans L.M. Dony geschreven complete overzicht van het werk van El Greco wilt bemachtigen (Alle tot nu toe bekende schilderijen van El Greco; Rotterdam: Lekturama, 1976) zult u moeten zoeken op de tweedehands markt. Deze studie bevat naast een inleidend essay 64 kleurenafbeeldingen en een overzicht met alle tot nu toe bekende schilderijen in zwart-wit.

Uw Reactie

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over kunst

Opinie Hoofdpagina
Opinie Kunst
Transfiguratie van Rafaël
Salvador Dali: Avida Dollars
Pablo Picasso en het kubisme
Paul Gauguin in Bretagne

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom