Henri Matisse: knippen en plakken

Schilderen met schaar en lijn

Na een zware chirurgische ingreep werd Henri Matisse aan het einde van zijn leven aan zijn bed gekluisterd. Hij kon niet meer uren voor zijn schildersezel staan. Op bed ontwikkelde hij het papierknipsel tot kunstvorm: Matisse schilderde met schaar en lijm.
De invasie van Duitsland in Frankrijk in 1940 trof Henri Matisse als een zware slag. Hij sloeg een aanbod van zijn zoon Pierre echter af om naar New York te komen. Nadat de Duitsers Parijs waren binnengetrokken, vertrok Matisse naar Nice. In januari 1941 werd hij in de Clinique du Parc in Lyon opgenomen voor een operatie aan zijn maag en darmen. Matisse herstelde, maar zijn maagwand bleef zo ernstig beschadigd, dat hij in het vervolg nog maar een paar minuten achter elkaar zou kunnen staan.

St. Paul de Vence

Tijdens de oorlog verhuisde Henri Matisse naar de villa Le Rêve net buiten het plaatsje St. Paul de Vence in de bergen achter Nice. Matisse zou hier zes jaar blijven wonen.
In St. Paul de Vence vernieuwde de oude meester zich nog één keer. Hij maakte papierknipsels, een nieuwe en nooit eerder op deze schaal toegepaste werkmethode. "Er is geen sprake van een breuk tussen mijn oude schilderijen en mijn knipsels," zei Henri Matisse over de overgang van verf naar papier. "Ik heb alleen met nog grotere beslistheid, met nog grotere abstractie een vorm gevonden die is gereduceerd tot zijn pure wezen; van het onderwerp dat ik vroeger afbeeldde binnen de complexiteit van zijn ruimte, is alleen dit teken overgebleven, voldoende en noodzakelijk om het in zijn eigenlijke vorm te laten bestaan en binnen de omgeving waarvoor ik het heb geconcipieerd."

Jazz

Zijn in 1947 gepubliceerde boek 'Jazz' bestond naast een tekst van zijn hand uit een groot aantal papierknipsels. 'Jazz' werd door Tériade in Parijs uitgegeven in een grote foliocassette. De twintig kleurplaten werden door middel van de pochoir-techniek vermenigvuldigd. Hierbij gebruikte de schilder dezelfde verf die ook Matisse had gebruikt. De titel 'Jazz' was niet toevallig gekozen. Matisse zag een grote overeenkomst tussen de Amerikaanse muziekvorm en de spontane manier waarop hij met schaar, verf en lijm improviserend tot zijn kunstwerken was gekomen. De in papier knippende kunstenaar voelde zich als een beeldhouwer die in marmer hakt.

Groter werk

Matisse kreeg later ook weer zin om groter werk te maken. Hij liet houtskool aan een lange stok bevestigen, zodat hij vanuit bed of vanaf een stoel levensgrote lijntekeningen kon maken. "Alle tekenen wijzen erop dat ik op het punt sta aan composities op groter schaal te werken, alsof ik nog mijn hele leven, of nóg een leven, voor me had," schreef Matisse in 1943 aan Louis Aragon.
Zijn laatste reeks schilderijen zou Henri Matisse tussen 1946 en 1948 maken, toen hij minder door zijn ziekte aan bed werd gekluisterd. Aansluitend op deze serie creëerde Matisse de decoraties voor de Chapelle du Rosaire (Rozenkranskapel).

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over kunst

Opinie Hoofdpagina
Opinie Kunst
Edward Hopper: Licht en schaduw
Jezusbeeld Martin Kippenberger
Niki de Saint Phalle Inside-In
De vervreemding van realist Edward Hopper
Opleiding van Pablo Picasso
Pablo Picasso in Parijs
Pablo Picasso en het kubisme
Paul Gauguin in Bretagne
Panorama Mesdag

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom