Niki de Saint Phalle Inside-In

Tentoonstelling in Schunck Heerlen

Het werk van de Franse kunstenares Niki de Saint Phalle (1930-2002) is niet zo vaak in Nederland te zien. In 1976 was de laatste overzichtstentoonstelling van Niki de Saint Phalle in ons land te zien. In 2011 schonk Schunck in Heerlen weer eens aandacht aan de kunstenares, die de kunstliefhebber vooral kent van de felgekleurde Nana-figuren.
'Hon - a Cathedral' was misschien één van de meest legendarische projecten van Niki de Saint Phalle. Zij presenteerde dit kunstwerk in 1966 voor het museum voor moderne kunst in Stockholm. De 'Hon' was een grote liggende vrouw; een oermoeder met een lengte van achtentwintig meter, uitgevoerd in felle kleuren. Bezoekers konden de kathedraal via de vagina betreden. In het inwendige trof men een tentoonstellingsruimte, een klein filmtheater, een planetarium en een 'melkbar' aan.

Vrouwenfiguren

Als ik de opvallende vrouwenfiguren van Niki de Saint Phalle bekijk, moet ik steeds denken aan het jeugdtrauma van de kunstenares. Niki de Saint Phalle werd geboren in Neuilly-sur-Seine in een uitgesproken katholiek gezin. Zij was de dochter van een Franse bankier en een Amerikaanse moeder. Niki groeide op in New York. Haar jeugd was niet gemakkelijk. Zij werd seksueel misbruikt door haar vader en toen problemen in het gezin ontstonden, in een klooster geplaatst.
Niki de Saint Phalle trouwde op negentienjarige leeftijd met de Amerikaanse schrijver Harry Mathews. Harry en Niki kregen twee kinderen. In 1951 vestigde het gezin zich in Parijs. In Frankrijk ontmoette Niki Jean Tinguely (1925-1991), de Zwitserse kunstenaar die bekend werd door zijn kinetische, bewegelijke, kunstwerken. Het huwelijk met Harry Mathews werd in 1960 ontbonden. In 1971 trad Niki de Saint Phalle in het huwelijk met Jean Tinguely.

Expressieve kleuren

Niki de Saint Phalle kreeg in 1956 haar eerste expositie in Zwitserland. Op deze tentoonstelling toonde zij olieverfschilderijen in een naïeve stijl. In dat jaar maakte ze ook haar eerste reliëfs in gips en andere materialen. Haar kunstwerken bestonden aan het einde van de jaren vijftig ook uit gevonden materialen, zoals geweren en pistolen. In de jaren zestig ontstonden de vrouwenfiguren in de voor die tijd gebruikelijke felle kleuren. Het was het tijdperk van de popart: de Brits-Amerikaanse kunststroming waarin elementen uit de populaire cultuur, zoals kranten, tijdschriften, films en reclame werden gebruikt voor het geven van kritiek op de consumptiemaatschappij. Vrijheid, seksuele revolutie en vrouwenemancipatie waren de belangrijkste onderwerpen waar de kunstenaars zich in de jaren zestig mee bezighielden.

Polyester

Als u de manshoge polyester Nana-figuren van Niki de Saint Phalle uit de jaren zestig bekijkt, begrijpt u dat ze enige weerstand opriepen. De Saint Phalle koos niet voor de uitbeelding van de behaagzieke vrouw. Zij beeldde de vrije, geëmancipeerde vrouw uit, die baas was in eigen buik.
Vanaf 1979 woonde Niki de Saint Phalle in Garavacchio, een plaatsje in het Italiaanse Toscane. Na de dood van Jean Tinguely verhuisde zij naar San Diego in de Verenigde Staten van Amerika, waar zij in mei 2002 na een lang ziekbed op 71-jarige leeftijd overleed. Haar ziekte en dood worden in verband gebracht met de giftige stoffen die zij jarenlang inademde tijdens de vervaardiging van haar polyester beeldhouwwerken.

De essentiële Niki

Het werk van Niki de Saint Phalle is afwisselender dan u denkt. Zij ontwierp bijvoorbeeld ook decors en kostuums voor theaterproducties. In Schunck in Heerlen kunt u meer dan honderd kunstwerken van deze bijzondere kunstenares bekijken. Het persbericht van dit museum stelde het zo: "Aan de hand van meer dan honderd originele kunstwerken uit internationale collecties wordt de bezoeker bij de hand genomen om via een 'outside-in'-benadering een ontdekkingsreis te maken terug in de tijd en op zoek te gaan naar de 'essentiële Niki', een reis langs vroege Nana's, bruiden en monsters, shooting-paintings, altaren, parken, films en assemblages, met als centrale begin- en eindpunt een mysterieus zelfportret uit 1958."
De tentoonstelling 'Outside-in' van Niki de Saint Phalle is van 26 februari tot en met 19 juni 2011 te zien in Schunck in Heerlen.

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over kunst

Opinie Hoofdpagina
Opinie Kunst
Henri Matisse: knippen en plakken
Henri Matisse: de Chapelle du Rosaire
Edward Hopper: Licht en schaduw
Jezusbeeld Martin Kippenberger
De vervreemding van realist Edward Hopper
Opleiding van Pablo Picasso
Salvador Dali: Avida Dollars
Transfiguratie van Rafaël
Opleiding Paul Gauguin

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom