Panorama Mesdag

Illusie van een vergezicht

In de Zeestraat in Den Haag kunt u van een uitzicht over het strand van Scheveningen genieten. Het Panorama Mesdag ontstond in 1881. Het werd genoemd naar de maker, de kunstenaar Hendrik Willem Mesdag. Vanaf het Seinpostduin in Scheveningen zien we de Noordzee, het strand, de vissers, de duinen, het vissersdom en de badplaats. Het Panorama van Mesdag is een cilindervormig schilderij dat toeschouwers de illusie van de werkelijkheid biedt. Vanaf een platform in het midden van de ruimte kunnen de bezoekers de boven- en de onderkant van het doek niet zien. In de Zeestraat bouwde men midden in het schilderij een kunstmatige duinpartij. Vanaf een platform kan men in de verte kijken.
Het panorama, een vergezicht waarbij alles in het werk werd gesteld om de illusie van een natuurlijk vergezicht te presenteren, werd bedacht door de Ierse kunstenaar Robert Barker (1739-1806). Barker patenteerde zijn vondst in 1787. In navolging van Robert Barker werden er in de negentiende eeuw enkele honderden panorama's geschilderd in Europa en de Verenigde Staten van Amerika.

Panoramarage

In de negentiende eeuw werden ongeveer driehonderd panorama's geschilderd. "Tot op heden zijn twintig doeken getraceerd, die zijn gemaakt in de negentiende / begin twintigste eeuw. Zes hiervan bevinden zich nog op hun oorspronkelijke locatie," schreef Evelyne Onnes-Fruitema in de uitgave 'Magisch panorama: Panorama Mesdag, een belevenis in ruimte en tijd'. In enkele steden bouwden ondernemers speciale gebouwen voor het tonen van panorama's. In Londen bouwde men bijvoorbeeld het Colosseum. In 1875 - het nieuwtje was er toen af - werd het gebouw gesloopt.
In Nederland gebeurt altijd alles jaren later: het initiatief tot het schilderen van het panorama van Scheveningen kwam van een Brusselse onderneming. In 1880 werden enkele panorama's geschilderd ter gelegenheid van de Nationale Tentoonstelling: België bestond vijftig jaar. De panorama's van Paul Philipspoteaux met gebeurtenissen uit de Belgische revolutie van 1830 werden door veel Belgen bezocht.

Panorama van Scheveningen

In 1880 werd de S.A. du Panorama Maritime de la Haye opgericht. Voor deze maatschappij schilderde Hendrik Mesdag het gezicht op Scheveningen. De maatschappij gaf drieduizend aandelen uit met een looptijd van dertig jaar. Op deze manier werd 140.000 gulden bijeengebracht. Met deze opbrengst kon een gebouw in Den Haag en de vervaardiging van het schilderij worden bekostigd.
Mesdag werd onder grote druk geplaatst. De investeerders waren zich ervan bewust dat de panoramarage snel voorbij zou kunnen zijn. Mesdag moest zijn panorama in een paar maanden schilderen. Mesdag schilderde de zee en de boten. Hij schakelde enkele kunstenaars in. Théophile de Bock maakte grote delen van de lucht en de duinen. Bernard Blommers was verantwoordelijk voor de moeder met haar dochter die achter de afscheiding toekijken. George Hendrik Breitner schilderde onder meer de cavalerie op het strand en met Sientje Mesdag-van Houten, de echtgenote van Hendrik Mesdag, het dorp Scheveningen.

Beheer Panorma Mesdag

Ondanks de lovende recensies, zagen de initiatiefnemers nauwelijks iets van hun investering terug. "Het bezoek daalde en in 1884 werd er nog maar 600 gulden opbrengst genoteerd," schreef Yvonne van Eekelen. Een jaar later ging de maatschappij S.A. du Panorama Maritime de la Haye failliet. Mesdag kocht het panorama in 1886. Aan het einde van zijn leven schonk Hendrik Mesdag het panorama aan zijn neven en nichten. Hiervoor werd een vennootschap opgericht. Het beheer van het Panorama Mesdag is nog altijd in handen van nazaten van de oorspronkelijke aandeelhouders.

Uw Reactie

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over kunst

Opinie Hoofdpagina
Opinie Kunst
Paul Gauguin bij Vincent van Gogh in Arles
Armando Museum naar Oud-Amelisweerd
El Greco en Niño de Guevara
Paul Gauguin in Bretagne
Transfiguratie van Rafaël
Opleiding Paul Gauguin
Salvador Dali: Avida Dollars

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom