Salvador Dali: Avida Dollars

Surrealisme

In de jaren dertig van de twintigste eeuw verdiende Salvador Dali nog niet zo veel. Hij wilde zijn huis in Port Lligat afmaken en verzon van alles om snel aan geld te komen, zoals een etalagepop gevuld met water waarin vissen zwommen die de bloedsomloop imiteerden en valse nagels met spiegeltjes om jezelf te bekijken. Zijn echtgenote Gala ging elke dag op pad om de uitvindingen van Salvador te verkopen. "En elke dag kwam ze uitgeput thuis," schreef Giles Néret in zijn studie over Salvador Dali (1904-1989). De andere surrealisten begonnen zich zorgen te maken, omdat de Spaanse kunstenaar objecten bedacht die als surrealistisch symbool fungeerden, maar het dus eigenlijk - in hun ogen - niet waren. Zijn beroemdste objecten uit deze periode zijn ongetwijfeld de 'Kreeft-telefoon' (1936) en de 'Mae-West-lippensofa' (1936-1937). "Dali's surrealistische objecten werden over de hele wereld beroemd en Dali was niet te beroerd om ze van commentaar te voorzien," schreef Néret. Salvador Dali ontwikkelde in deze periode niet alleen een eigen droomwereld, maar introduceerde het surrealisme ook in het verkooppraatje.

Afrodisisch colbert

"Zo viel volgens hem 'Afrodisisch colbert'(1936) in de categorie 'denkende machines'. 'Het is een smokingjasje dat bestikt is met glazen met pepermuntlikeur, waaraan vage afrodisische eigenschappen lijken te zijn toegeschreven. Het jasje heeft het wiskundige voordeel van berekeningen en paranoïde kritische cijferspelletjes die worden opgeroepen door de antropomorfe positie van de glazen. De mythe van Sint-Sebastiaan is een vergelijkbaar geval: objectieve en meetbare pijn dankzij het aantal en de positie van de pijlen; we kunnen de pijn die Sebastiaan voelt, beoordelen. Men kan het 's avonds laat dragen tijdens de wandeling, of in heel zware auto's die heel langzaam rijden (om de inhoud van de glazen niet te verspillen), of gedurende heel rustige en sentimenteel compromitterende nachten."

Daliaanse voorstelling

Vooral Louis Aragon (1897-1982), de Franse dichter en grondlegger van de surrealistische beweging, maakte zich druk over de in zijn ogen waardeloze en bombastische uitvindingen van Salvador Dali. Volgens zijn kunstvrienden begon Dali zich meer en meer te zien als de enige vertegenwoordiger van de surrealistische beweging. Zij herinnerden zich de uitspraak van Salvador Dali, toen hij in 1934 New York bezocht: "Surrealisme werd al gezien als van voor en na Dali. De weke, vloeiende ornamenten, de extatische sculptuur van Bernini, het kleverige, het biologische, verrotting - waren Daliaans. Het vreemde middeleeuwse voorwerp waarvan de functie onbekend is, was Daliaans. Een vreemde, angstige blik, ontdekt in een schilderij van Le Nain, was Daliaans." Salvador Dali overdreef zijn eigen rol binnen de surrealistische beweging en kon zijn werk goed verkopen.

Slaap en Burgeroorlog

In de jaren dertig maakte Salvador Dali een aantal belangrijke kunstwerken. 'Slaap' (1937) omschreef de kunstenaar als: "De slaap is werkelijk een onvolgroeid monster waarvan de morfologie en nostalgie leunen op elf hoofdkrukken, die ook onvolgroeid zijn en afzonderlijk moeten worden bestudeerd." 'Weke constructie met gekookte benen: voorgevoel van de Burgeroorlog' uit 1936 kreeg ook een verklaring van de kunstenaar: "Uit alle delen van het gemartelde Spanje steeg de geur op van wierook, misgewaden, verbrand papenvet en gevierendeeld spiritueel vlees, die zich mengde met de geur van haar dat droop van het zweet van het overspel met dat andere vlees, wellustig en krampachtig gevierendeeld, van het gepeupel, dat onderling en met de dood hoereerde."

Avida Dollars

In 1939 kwam het tot een breuk met André Breton en de surrealistische beweging in Parijs. Zijn surrealistische vrienden vonden dat Dali te ver was gegaan toen hij een mythische Adolf Hitler in zijn schilderijen ten tonele voerde. "In feite was het stadium van de meningsverschillen al voorbij," schreef Giles Néret. "Toen hij door de groep ontboden werd, verscheen Dali met een koortsthermometer in zijn mond, want hij voelde zich ziek." Terwijl André Breton de beschuldigingen voorlas, controleerde Dali voortdurend zijn temperatuur. Salvador Dali vestigde zich in de Verenigde Staten van Amerika. Hij zou er vijftien jaar blijven wonen en hij raakte daar gefascineerd door religie en wetenschap. Zijn kunstvrienden in Parijs vonden dat Salvador Dali definitief koos voor het geld. André Breton vatte deze keuze samen in het anagram Avida Dollars.

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over kunst

Opinie Hoofdpagina
Opinie Kunst
Pablo Picasso en het kubisme
Pablo Picasso in Parijs
Henri Matisse: de Chapelle du Rosaire
Opleiding van Pablo Picasso
De vervreemding van realist Edward Hopper
Niki de Saint Phalle Inside-In
Transfiguratie van Rafaël
Opleiding Paul Gauguin
El Greco en Niño de Guevara
Armando Museum naar Oud-Amelisweerd

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom