NAi voltooit restauratie maquette Haags Gemeentemuseum

Haags Gemeentemuseum

De collectie van het Nederlands Architectuurinstituut (NAi) is onlangs uitgebreid met een belangrijke aanwinst: de maquette en zeven tekeningen van het eerste ontwerp voor het Haags Gemeentemuseum uit de jaren 1919-1920 van H.P. Berlage. De imposante gipsen maquette die in brokstukken uiteen lag, is de afgelopen maanden in het NAi gerestaureerd. Ter gelegenheid van de voltooiing van de restauratie, organiseert het NAi een tentoonstelling over "De Tempels van H.P. Berlage". Naast de maquette en prachtige tekeningen van het eerste ontwerp voor het museum, zijn andere utopische plannen voor cultuurtempels van deze belangrijke Nederlandse architect te zien.

Nieuwe cultuur

Voor H.P. Berlage was de opdracht voor het Haags Gemeentemuseum de kans om een droom te verwezenlijken die hem al zijn hele carrière in de ban hield: het bouwen van een tempel voor een nieuwe cultuur. Berlages ontwerpen voor kunst- en cultuurtempels zijn monumentale gemeenschapsgebouwen waarin de architectuur kunst en mensen verenigt. Zelf had Berlage in zijn jeugd in het Romeinse Pantheon in Rome een spirituele werking in de koepelruimte ervaren. Vrijwel al zijn ontwerpen hebben de overkoepelde centraalbouw, die vanouds werd toegepast voor mausolea en baptisteria en symbool stond voor dood en (weder)geboorte. De achthoekige vorm van de centraalbouw was het christelijk symbool van eeuwig leven. Trappen en gaanderijen stonden symbool voor de gang naar het "hogere".

Eerste ontwerp voor het Haags Gemeentemuseum

Het eerste ontwerp voor het Haags Gemeentemuseum uit 1919-1920 weerspiegelde Berlages ideaal om alle kunsten in een monumentaal gemeenschapsgebouw te integreren. Voor H.P. Berlage was het isoleren van kunst in een "museumpakhuis" een noodzakelijk kwaad en een symptoom van individualisme van een burgerlijke samenleving. Daarom ontwierp de architect in plaats van een gebouw voor kunstbeschouwing, een "plaats der bewustwording van gemoedscultuur". Concreet betekende dit de uitbreiding van het museumprogramma tot een cultuurtempel met ruimtes voor samenkomst en bezinning. De museumzalen lagen niet als gewoonlijk in elkaars verlengde, maar langs doorlopende gaanderijen, die uitzicht boden op een grote binnenhof met een vijver. Kunstbeschouwing en contemplatie konden elkaar zo afwisselen. Aan de achterzijde voegde Berlage een grote concertzaal annex auditorium toe. Gaanderijen en concertzaal culmineerden in een enorme centrale hal, waar individuele indrukken konden versmelten tot een spirituele ervaring. Dit ontwerp werd overigens niet uitgevoerd vanwege de hoge kosten.

Schetsen, aquarellen, tekeningen en maquettes

De tentoonstelling maakt de betekenis van het ontwerp voor het Haags Gemeentemuseum duidelijk. Dit wordt gedaan door het ontwerp naast vergelijkbare (en niet uitgevoerde plannen voor) cultuurtempels van H.P. Berlage te zetten. Zo is bijvoorbeeld het ontwerp van het Vredespaleis in Den Haag uit 1906 en het ontwerp voor een Monument historique uit 1889 te zien. Maar ook het Beethovenhuis in Bloemendaal uit 1907 en het Pantheon der Mensheid uit 1915.
Stuk voor stuk zijn het juweeltjes van schetsen, aquarellen, tekeningen en maquettes uit de schatkamer van het NAi. Hoogtepunt is de enorme maquette van het eerste ontwerp voor het Haags Gemeentemuseum. Deze maquette en de tekeningen van het eerste ontwerp zijn door het Haags museum aan het NAi geschonken.

Tentoonstelling

Nederlands Architectuurinstituut
Museumpark 25, Rotterdam
Van 4 mei t/m 30 juni 2002
Openingstijden: di-za van 10.00-17.00 uur zo en feestdagen 11.00-17.00 uur
Telefoon: 010 – 4401 200

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Kunst Actueel
Kunst Actueel mei 2002
Kastelen cd-rom
Cinema India: Tribute Rekha

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom