Marlene Dumas

Name no Names

De tentoonstelling "Name no Names" van Marlene Dumas is georganiseerd door het Centre Pompidou, Musée national d'art moderne, en is na presentaties in Parijs en New York deze zomer in Tilburg te zien. Er wordt een ruim overzicht gegeven van Dumas' werk op papier: bijna honderd tekeningen, collages en aquarellen vanaf het einde van de jaren zeventig tot 2002, waaronder ook de "Black Drawings" en "Under the Volcano" uit de collectie van De Pont. Aan de tentoonstelling zijn enkele schilderijen en de recente serie tekeningen "Blindfolded" toegevoegd.

Tekeningen en aquarellen

Tekeningen en aquarellen vormen een belangrijk deel van het werk van Marlene Dumas (Kaapstad 1953). Het zijn voornamelijk figuren en portretten die direct en trefzeker op het papier zijn neergezet. De tentoonstelling laat verschillende stijlen en technieken in het tekenen zien. Voor Marlene Dumas hebben deze rechtstreeks te maken met de onderwerpkeuze. In het vroege werk gebruikte Marlene Dumas dikwijls de collagetechniek, later werd het werk meer expressionistisch en soms zelfs stripachtig. Vaak ging het dan om spottende commentaren op de kunstkritiek en kanttekeningen bij het kunstenaarschap. Weer andere werken kenmerkten zich door de vloeiende vormen van verdunde inkt en hun grote formaat.

Commentaar op rolpatronen

Marlene Dumas leverde met haar werk dikwijls een scherp commentaar op ingesleten rolpatronen en sociale verhoudingen. Zelf heeft zij tijdens haar jeugd in het door apartheid verdeelde Zuid-Afrika meegemaakt hoe mensen elkaar eerder als soort dan als persoon wilden zien. In haar werk spreekt zij zich uit over dergelijke vooroordelen. De "Black Drawings" (1991-92) bestaan uit 111 afzonderlijke portretten. Marlene Dumas gaat hiermee in op stereotiepe indelingen naar ras en huidskleur, die geen ruimte laten voor individuele waardering.

Positie vrouwelijk beeldend kunstenaar

Dumas' eigen positie als vrouwelijk beeldend kunstenaar blijft in haar werk niet buiten beschouwing. De series "Defining in the Negative" (1988) en "Strong Works" (1990) leveren een commentaar op traditionele rollen van de vrouw als model, muze of minnares. Spottend geeft zij haar tekeningen bijschriften als "I won't be hung upside down for Mr. Baselitz" en "I won't sleep in Mr. Fischl's bed". Zij laat de vrouwen, die zich letterlijk aan voyeuristische blikken bloot geven, grijnzend en zelfbewust terugkijken ("Dorothy D-lite" en "Under the Volcano" 1998). Haar vrouwen zijn geen slachtoffers.
Ook de rol van de vrouw als moeder vormt het onderwerp voor tal van tekeningen, waarbij Marlene Dumas vaak met ironie en humor de keerzijde van het zorgeloze ideaalbeeld toont. Zelfs de baby's zien er met hun onvolgroeide lichaamsvormen verontrustend uit. De tekeningen die de kunstenaar kort na de geboorte van haar kind heeft gemaakt, tonen vooral de weerloosheid van een pasgeboren baby.

Seksualiteit

Seksualiteit is een steeds weerkerend thema in haar werk. Recent maakte zij een reeks mannelijke naakten in pornografische voorstellingen. De expliciete naakten tonen echter ook een zekere kwetsbaarheid. Het werk van Marlene Dumas kenmerkt zich dikwijls door deze combinatie van directheid en intimiteit. Tekenen heeft voor haar meerdere en soms zelfs tegenstrijdige functies: het versterken of vergeten van de werkelijkheid.

Geblinddoekte Palestijnse mannen

Het meest recente werk in de tentoonstelling, "Blindfolded 2002", bestaat uit een serie portretten van geblinddoekte Palestijnse mannen. Marlene Dumas heeft ze gemaakt in reactie op de wanhopige situatie in het Midden-Oosten en op de in de media almaar herhaalde beelden van vluchtelingen, gevangenen en slachtoffers. Voor een kunstenaar in wier werk de ogen, het kijken en het zien zo dikwijls centraal staan, vertegenwoordigt de blinddoek een grote vernedering. Iemand aan wie het zicht wordt afgenomen, wordt overgeleverd aan de zienswijze van anderen.

Tentoonstelling

De Pont
Wilhelminapark 1, Tilburg
Van 22 juni tm 29 september 2002
Telefoon: 013 – 543 8300

Volg ons op Facebook

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Kunst Actueel
Kunst Actueel juni 2002
Martin McWilliam

In de uitgave 'Kunstbegrip: columns over kunst en kunstenaars' zijn de belangrijkste artikelen van de redacteur van CultuurArchief.nl uit de laatste tien jaar opgenomen. Met deze uitgave komt u veel te weten over de belangrijkste kunststromingen en kunstenaars uit met name de laatste eeuw.
'Kunstbegrip: columns over kunst en kunstenaars' van Ruud van Capelleveen is een interessante en afwisselde publicatie en mede daarom geschikt voor elke kunstliefhebber.
Kunstbegrip

Naast een groot aantal artikelen op het gebied van beeldende kunst, vormgeving en architectuur, zijn levensbeschrijvingen van bekende en minder bekende kunstenaars opgenomen. Hierdoor is, mede door de kleurrijke afbeeldingen, een unieke en boeiende collectie ontstaan.
Met de cd-rom van CultuurArchief.nl haalt u veel kennis in huis.
Kunst op cd-rom