Theo van Doesburg naar Kröller-Müller

Kröller-Müller Museum

Het Kröller-Müller Museum heeft zojuist een belangrijk schilderij van Theo van Doesburg (1883-1931) verworven. Het gaat om diens Contra-compositie X (1924), olieverf op doek, 50,5 x 50,5 cm.
Het werk is verworven met steun van de Nederlandse Overheid, de SponsorBingo Loterij en de Vereniging Rembrandt.

De Stijl

Theo van Doesburg is de oprichter en redacteur van het tijdschrift De Stijl en de drijvende kracht achter de beweging van dezelfde naam. In nauwe samenwerking met Piet Mondriaan heeft hij van dit tijdschrift een van de brandpunten van de internationale avant-garde gemaakt. Hij hoort tot de vooroorlogse utopisten van het modernisme die een totaalvisie op de kunst in het dagelijks leven ontwikkeld hebben.

Contra-compositie X

Contra-compositie X is het eerste van een serie schilderijen die het nieuwe werk van Theo van Doesburg vertegenwoordigt na de beginperiode van De Stijl. Het vormt tevens de prelude tot zijn laatste werk, aangezien hij begin 1931 overlijdt. Deze schilderijen ontstaan aanvankelijk vanaf 1924 in een directe artistieke competitie met de eveneens in Parijs wonende Piet Mondriaan. In de eerste werken experimenteert Theo van Doesburg op een zeer vrije wijze met de door Piet Mondriaan gevestigde compositieprincipes, zoals goed te zien is in dit schilderij, dat zich in eerste instantie voordoet als een uitvergroot detail van een schilderij van Piet Mondriaan.

Diagonale of elkaar overlappende composities

In volgende stappen gaat hij steeds verder weg, tot hij in diagonale of elkaar overlappende composities zover van Piet Mondriaan verwijderd raakt, dat deze meent zich van Theo van Doesburg te moeten distantiëren. Theo van Doesburg bedenkt de term elementarisme voor deze werken en noemt ze contra-composities om te benadrukken dat de kleuren, lijnen en vlakken van de composities op onderlinge, dynamische contrastwerking gebaseerd zijn.

Periode 1924-1931

Van Theo van Doesburg zijn 23 schilderijen bekend uit de periode 1924-1931. Daarvan zijn er maar twee in Nederlands bezit: Contra-compositie V (1925, Stedelijk Museum, Amsterdam) en Contra-compositie XVI (1925, Haags Gemeentemuseum). Alle andere schilderijen zijn wereldwijd verspreid. Voor het Kröller-Müller Museum is het schilderij belangrijk in de context van zijn formidabele collectie van werken van kunstenaars van De Stijl, maar evenzeer als schakel naar de collectie werken van abstract-geometrisch werkende kunstenaars uit de jaren dertig en daarna, waarvoor Theo van Doesburgs laatste werken zo'n enorme inspiratiebron waren. Overigens bezat het Kröller-Müller Museum al de voorstudie voor Contra-compositie X, een gouache uit 1924, uit de Schenking Van Moorsel.
Het schilderij is gekocht van Hannie van Eyck, de weduwe van de in 1999 overleden architect Aldo van Eyck, die het in het laatste oorlogsjaar, 1945, verwierf van de weduwe van Theo van Doesburg.

Tentoonstelling

Kröller-Müller Museum, Otterlo
Telefoon: 0318 591 241

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Kunst Actueel
Kunst Actueel april 2003
Ray Johnson
Piet Mondriaan

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom