Erik Andriesse

Indrukwekkend oeuvre

Tien jaar geleden overleed op jonge leeftijd de kunstenaar Erik Andriesse (Bussum 1957 - Amsterdam 1993). Aan een opzienbarende carrière en een indrukwekkend oeuvre kwam volstrekt onverwacht een einde. Nu wordt Erik Andriesse gememoreerd met tentoonstellingen in het Gemeentemuseum Den Haag (schilderijen), De Pont (tekeningen) en met een publicatie in de reeks monografieën van Nederlandse kunstenaars. Bij dit weerzien blijkt zijn werk niet aan kracht en vitaliteit te hebben ingeboet.

Het talent van Erik Andriesse

Het talent van Erik Andriesse werd al vroeg opgemerkt en op vijftienjarige leeftijd had hij zijn eerste galerietentoonstelling. Het etiket 'wonderkind' hinderde hem niet, maar sterkte hem juist in de overtuiging dat hij zich moest meten met de door hem bewonderde voorgangers en collega's. Melle, Carel Willink en Raoul Hynckes voor hun figuratieve vaardigheid, Pablo Picasso vanwege zijn vitaliteit, Floris Verster voor zijn natuurstudies en A.R. Penck en Lüpertz om hun eigenzinnigheid. In deze artistieke wedijver ontwikkelde Andriesse zijn virtuoze handschrift en een groot gevoel voor kleur en compositie. De lust tot onderzoek en experiment is goed te volgen in de reeksen werken die hij maakte. Vaak tekende hij zijn onderwerpen in tientallen versies en maakte Erik verschillende combinaties van beeldelementen.

Ateliers'63

Tijdens en na zijn verblijf aan het toenmalige Ateliers'63 (1975-1977) maakte Erik Andriesse korte tijd abstracte composities van beschilderde houten plankjes en vruchtensapafdrukken op papier. Toch werden in deze composities al snel de vormen herkenbaar van zijn geliefde onderwerpen; bloemen en dieren. Erik Andriesse beschouwde de natuur als zijn grootste leermeester en deze schatplichtigheid toonde zich in de levenslustige kracht van zijn werk. Bij Erik Andriesse vormen de stadia van bloei en verval geen vanitas-symboliek en zelfs schedels en skeletten tonen geen macabere doodsgrijns, maar getuigen van een vrolijke relativering van onze vergankelijkheid.

Zonnebloemen en amaryllissen

Zonnebloemen en amaryllissen behoorden tot de favoriete onderwerpen van Erik Andriesse, maar ook lelies, orchideeën, papavers en magnolia's werden in hun volle pracht weergegeven. De verf die over het doek spatte en droop geeft de voorstelling een grote dynamiek. Erik Andriesse was een uitbundig colorist en bloemen lenen zich bij uitstek voor zulke uitbarstingen van kleur. Hij leek bewust de grenzen te zoeken van esthetische verleiding en smaakvol raffinement. Voor Erik Andriesse was de visuele beleving essentieel. Minder dan bij veel van zijn collega's wilde hij een boodschap verkondigen of een verhaal vertellen. De hernieuwde aandacht en waardering voor figuratieve schilderkunst in de jaren tachtig vormden weliswaar de context voor zijn werk, maar leiden bij hem niet tot symboliek, citaten of referenties zoals dat het geval was bij veel van de 'nieuwe schilders' uit die tijd.

Prix de Rome

Gezien zijn onderwerpkeus is het toepasselijk dat Erik Andriesse in 1988 een tentoonstelling kreeg in het Van Goghmuseum. In hetzelfde jaar won hij de Prix de Rome. Tijdens een verblijf op Bonaire raakte hij gefascineerd door de grillige vormen en de schitterende kleuren van allerlei tropische zeedieren. Als gevolg ontstonden reeksen werken van krabben, kreeften, schelpen en schildpadden. De moeilijkste vormen en patronen leken de grootste uitdaging aan de tekenvaardigheid van de kunstenaar op te leveren. Toch ging het Andriesse nooit om de exacte weergave, maar om de eigenzinnige composities, die hij met zijn kleurrijke voorstellingen weet te creëren. Nog duidelijker werd dit in de talrijke werken met skeletten, die hij tijdens en na een werkperiode in het Zoologisch Museum in Amsterdam in 1990 maakte. In eerste instantie bestudeerde hij nauwkeurig de complexe anatomie van schedels en beenderen van mensen en dieren. Zodra hij grip op zijn onderwerp had, maakte Erik van alle geraamtes wervelende composities.
Hoogtepunt is ongetwijfeld het monumentale schilderij Dode dierentuin uit 1990/1991 waarop de skeletten van een giraf, een leeuw, een krokodil, een aap en een papegaai samen met een aantal menselijke doodshoofden een bizarre parade formeren.

Honderden studies van schedels

Erik Andriesse heeft honderden studies van schedels gemaakt. Al in 1986 exposeerde hij in museum Fodor in Amsterdam een groep van 25 schedels die door kleur, vorm en compositie allemaal een ander aangezicht hebben. Het is alsof Erik Andriesse de anonimiteit van de dood tegenging door alle schedels individuele trekken te geven en hen zo iets van het leven terug te geven.
Werkelijke portretten heeft Erik Andriesse daarentegen niet veel gemaakt. Hij portretteerde slechts enkele vrienden en familieleden, waaronder zijn vriendin Liesbeth en bevriende collega's zoals Marlene Dumas. De meeste portretten uit zijn directe omgeving waren ook weer van een dier: zijn hond Igor.
In 1992 begon Erik Andriesse tijdens een verblijf aan het Europees Keramisch Werkcentrum in Den Bosch met het vervaardigen van keramiek. Zijn ongekende productiviteit resulteerde al snel tot series schalen en vazen, waarin hij op speelse wijze motieven van dieren en skeletten verwerkte.

Publicatie

De publicatie Erik Andriesse is geschreven door Robert Jan Muller en is aan de balie van het museum te koop voor 38,95 euro (Uitgeverij Waanders, ISBN 90 400 96 82 1).

Tentoonstelling

De Pont Tilburg
Wilhelminapark 1, Tilburg
Telefoon: 013 543 8300
Van 17 mei t/m 14 september 2003

Afbeelding

Amaryllis, 1990 (foto Peter Cox)

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Kunst Actueel
Kunst Actueel mei 2003
Japanse Penseelstreken

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom