Carel Fabritius

Het Mauritshuis in Den Haag

Het Mauritshuis in Den Haag presenteert de eerste overzichtstentoonstelling van het werk van Carel Fabritius (1622-1654). In 1654 kwam abrupt een einde aan het leven van de jonge en geniale schilder Fabritius: hij was een van de slachtoffers van de grote ontploffing van het Delftse kruitmagazijn. Hierdoor heeft hij ons slechts een klein, maar wel veelzijdig oeuvre nagelaten.
De buitengewone kwaliteit ervan maakt Fabritius tot één van de ware 'groten' van de Hollandse 17e eeuwse schilderkunst. Als Carel Fabritius een langer leven was gegund, zou zijn roem vandaag de dag misschien wel even groot zijn geweest als die van zijn leermeester Rembrandt van Rijn of zijn stadsgenoot Johannes Vermeer.
Mede dankzij enkele recente ontdekkingen kennen we tegenwoordig ongeveer 15 schilderijen van Carel Fabritius. Op de tentoonstelling zullen deze voor het eerst allemaal bij elkaar worden gebracht.
In de tentoonstelling zal uitgebreid aandacht worden besteed aan Fabritius' techniek en zijn originele schilderkunstige vondsten.

Jong gestorven

Op 12 oktober 1654 ontplofte het Delftse kruitmagazijn, waarbij een groot deel van de stad werd verwoest. Bij deze ramp verloor ook de tweeëndertig jaar oude Carel Fabritius het leven. Hij genoot toen al grote faam als een van de beste kunstenaars van zijn tijd. Met zijn fenomenale en vlotte penseelvoering was hij de meest begaafde leerling van Rembrandt en zijn subtiele lichtweergave beïnvloedde de jonge Vermeer. Bij de ontploffing werd ook zijn atelier weggevaagd, waardoor slechts een klein aantal van zijn schilderijen bewaard is gebleven.

Uiteindelijk Delft

Carel Fabritius leert de eerste beginselen van het schildersvak van zijn vader, die als onderwijzer en koster werkte, maar buiten werktijd het 'schildersampt' uitoefende. In 1641, hij is dan 19 jaar, verhuist Fabritius van Midden-Beemster naar Amsterdam om in het atelier van Rembrandt te werken. Zijn vroegste schilderijen vertonen duidelijk de invloed van zijn leermeester in de dramatische licht-donkerwerking, de brede penseelvoering en het warme koloriet. Na het overlijden van zijn echtgenote verlaat Fabritius in 1643 Rembrandts atelier en keert hij terug naar Midden-Beemster.
Omstreeks 1650 vestigt hij zich in Delft, waar hij opnieuw in het huwelijk treedt. In Delft, dat in de eerste helft van de 17e eeuw slechts een bescheiden rol op het gebied van de schilderkunst speelt, komt hij tot artistieke wasdom. Zijn palet wordt lichter en met subtiele gradaties van grijzen en okerkleuren weet hij als geen ander licht en atmosfeer weer te geven. Zijn komst naar Delft valt samen met het begin van een spectaculaire schilderkunstige bloeiperiode in die stad. Twee schilders die vanaf omstreeks 1655 de stad op de artistieke kaart zetten, traden in de voetsporen van Fabritius: Pieter de Hooch en Johannes Vermeer.

Restauraties en trompe l'oeils

Ter voorbereiding op de tentoonstelling is Het puttertje, een van de publiekslievelingen uit de collectie van het Mauritshuis, in het voorjaar van 2003 gerestaureerd. Tijdens de openbare restauratie is de vergeelde vernislaag verwijderd zodat de oorspronkelijke heldere kleuren weer zichtbaar werden. Bovendien werd in de zomer van 2003 Het puttertje in het Meander Medisch Centrum in Amersfoort door een Computertomograaf van Siemens gescand.
Het expressieve vogelportretje is een mooi voorbeeld van Fabritius' illusionisme. Over de oorspronkelijke functie van dit paneel bestaat onduidelijkheid: kan het worden opgevat als een trompe-l'oeil, een 'bedriegertje'? Het lijkt haast een echte vogel die tegen een witgekalkte muur voor zijn voederbakje zit. Een tweede schilderij dat recentelijk is gerestaureerd, is het Portret van Abraham de Potter (Rijksmuseum, Amsterdam) uit 1649. Ook hier werd de zwaar vergeelde vernis verwijderd om de oorspronkelijke kleurschakeringen en penseelstreken weer bloot te leggen. Tevens kwam in de rechter bovenhoek een onverwachte trompe l'oeil te voorschijn: een spijker met een schaduw.
De tentoonstelling over Carel Fabritius komt tot stand in samenwerking met het Staatliches Museum in Schwerin, Duitsland, waar de tentoonstelling vanaf half februari 2005 te zien zal zijn.

Tentoonstelling

Mauritshuis Den Haag
Van 25 september 2004 t/m 9 januari 2005

Uw Reactie

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Actuele exposities
Tentoonstellingen september 2004
Landschap lezen
Het puttertje
Rembrandt de verteller

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom