Wim Oepts (1904-1988)

Peinture, c'est le principal

Van 11 februari tot en met 14 mei 2006 is in Museum Henriette Polak een tentoonstelling te zien van het werk van de eigenzinnige landschapsschilder Wim Oepts. Het museum bezit een aantal olieverf schilderijen van hem, die zonder enige twijfel tot de topstukken van het museum behoren. De afgelopen jaren is de belangstelling voor deze modern-klassieke schilderijen sterk toegenomen en groeit de schare liefhebbers van het werk van Oepts gestaag. Dit in tegenstelling tot enkele decennia geleden. In de jaren zestig van de twintigste eeuw stond zijn werk, net als de modern klassieke schilder- en beeldhouwkunst van zijn vrienden Joop Sjollema en Bertus Sondaar, niet erg in de belangstelling van de Nederlandse musea. Zonder deze kunstwerken werkelijk te analyseren werden ze in de hoek geplaatst van de figuratieve - in die tijd equivalent voor niet interessante - kunst.

Wim Oepts, talentvol autodidact

Wim Oepts is autodidact. Wanneer Charley Toorop in 1924 zijn eerste tekeningen en houtsneden ziet, is zij diep onder de indruk en stimuleert zij de jonge Wim Oepts om met olieverf te gaan schilderen. Onder invloed van "kunstmoeder" Toorop schildert Oepts realistische taferelen en exposeert deze in het Stedelijk Museum van Amsterdam. Begin jaren dertig - jaren van economische crisis, waarin Wim Oepts zelf tot de vele steuntrekkers behoort - gaat Wim Oepts op zoek naar een bevrijding uit de hem benauwende sfeer in Amsterdam. Na een eerste overweldigende kennismaking in 1931 reist hij regelmatig naar Parijs. Hier maakt hij kennis met de Franse moderne schilderkunst en wordt hij in het bijzonder geraakt door de schilderkunst van Pierre Bonnard en André Derain. Hij volgt lessen aan de Vrije Academie van Emile-Othon Friesz en komt aan het einde van de jaren dertig tot de conclusie, dat kleur voor hem het meest wezenlijke aspect is van het schilderen met olieverf. Net als zijn leermeester Friesz vat hij een schilderij op als een "orchestration colorée". Wim Oepts ziet de kleuren op het doek niet los van elkaar, maar als één geheel. In die periode ontstaat een wig tussen Wim Oepts en Charley Toorop. Oepts stelt zichzelf ten doel om met olieverf een unieke sfeer te creëren en dit vindt hij interessanter dan de meer theoretische schilderkunst van Charley Toorop. Zijn uitgangspunt sluit nauw aan bij de zuivere schilderkunst van de Franse kunstenaars Pierre Bonnard en André Derain. Ook heeft dit uitgangspunt van Wim Oepts verwantschap met de klassiek-moderne schilder- en beeldhouwkunst van zijn Nederlandse kunstenaarsvrienden Joop Sjollema, Bertus Sondaar en Han Wezelaar.

Schilder van het zonnige zuiden

In de jaren vijftig beperkt Wim Oepts zich tot het schilderen van het Zuid-Franse landschap: de glooiingen, velden, boomgaarden, dorps- en havengezichten. Hij experimenteert daarbij met het schilderen van kleurvlakken en Oepts zoekt naar manieren om tot een vereenvoudiging van de compositie te komen. Wim Oepts is geen landschapschilder in traditionele zin. Hij schildert de landschappen niet op locatie direct naar de werkelijkheid, maar hij monteert ze in zijn Parijse atelier op basis van tekeningen die hij op locatie in Zuid-Frankrijk heeft gemaakt. De schetsmatige indrukken op papier versmelten op het doek tot een essentie van het Zuid-Franse landschap.

Hoogtepunt

Aan het begin van de jaren zeventig bereikt zijn schilderkunst een hoogtepunt. Dan weet hij het juiste evenwicht te bereiken tussen monumentaliteit en detail. Zijn vlakverdelingen zijn dan het meest onvoorspelbaar en zijn kleurstellingen het meest gevarieerd. AI deze kwaliteiten zijn terug te vinden op het `Landschap, Zuid-Frankrijk' uit 1971 in de collectie van het Museum Henriette Polak. In de jaren die volgen behoudt de schilderkunst van Wim Oepts dit goede niveau.

Laag over laag

Omdat het Museum Henriette Polak nieuwsgierig was naar de onderlagen van de schilderijen van Wim Oepts, heeft het vier schilderijen uit haar collectie onderzocht met behulp van speciale fotografische technieken. De verschillende röntgen- en infraroodrecflectieopnamen van de schilderijen laten de associatieve werkwijze van Wim Oepts goed zien. Onder de uiteindelijke afbeelding op een schilderij liggen vaak verschillende andere schilderingen. Sommige lagen laat Wim Oepts meespreken in het uiteindelijke beeld. Andere overschildert hij zodanig, dat ze geheel onder een nieuwe verflaag verdwijnen. Het maken van een schilderij duurt een langere periode. "Dus ik begin en dan is het een beetje knullig. Later zie ik: nee dat kan niet. Dan zet ik het een tijd weg en dan ga ik weer verder, totdat de spanning er in komt." ... "Ik maak wel tien schilderijen op één schilderij."
De resultaten van de infrarood-reflectieopnamen van het schilderij "Compositie" uit 1979 waren het meest spectaculair. Onder de blauwe verf van dit schilderij kwam een stadsgezicht te voorschijn, een thema dat Oepts na de Tweede Wereldoorlog eigenlijk niet meer kiest.

Overzichtstentoonstelling

Op de tentoonstelling worden naast een beperkte keuze uit het vroege oeuvre van Wim Oepts circa veertig schilderijen getoond, die een goed beeld schetsen van zijn werkwijze. Deze werken zijn grotendeels afkomstig uit particulier bezit en derhalve slechts zelden in combinatie te zien. Op de tentoonstelling wordt ook ruimschoots aandacht besteed aan de werkwijze van Oepts door middel van een presentatie van de fotoanalyses van vier schilderijen.

Publicatie

Ter gelegenheid van de tentoonstelling verschijnt het boek "Peinture, c'ést le principal, Wim Oepts (1904-1988)" geschreven door Lies Netel, conservator van het Museum Henriette Polak. De publicatie is het vijfde deel van de Henriette Polak Reeks. De prijs van deze uitgave is 17,50 euro.

Tentoonstelling

Museum Henriette Polak
Zaadmarkt 88, Zutphen
Van 11 februari t/m 14 mei 2006

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Kunst Actueel
Kunst Actueel februari 2006
Bart van Hove

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom