Rozenburg

Plateel uit Haagse kringen

De Koninklijke Plateelbakkerij Rozenburg (1883-1917) vervaardigde aardewerk en porselein dat internationaal werd bewonderd. De gloriedagen van de Haagse fabriek zijn nauw verbonden met de namen van ontwerper Colenbrander en directeur Kok. De tentoonstelling "Rozenburg: plateel uit Haagse kringen" in het Gemeentemuseum Den Haag beperkt zich echter niet alleen tot hun creatieve jaren. Op de expositie en in de bijbehorende publicatie wordt een zo volledig mogelijk beeld gegeven van de fabriek die zozeer in Haagse kringen verkeerde.

Aardewerk van Rozenburg

Rozenburg werd in 1883 als kunstaardewerkfabriek opgericht door de Duitser Wilhelm Wolff Freiherr von Gudenberg. De ondernemer wilde aanvankelijk vooral het traditionele Delftse aardewerk maken, maar werd al gauw ook door eigentijdse artistieke motieven gedreven. Een bondgenoot vond hij in de excentrieke persoon van T.A.C. Colenbrander (1841-1930), die exotische pullen en schotels ontwierp met een grillige, bonte ornamentiek. Het waren de jaren dat de zeeschilder H.W. Mesdag en de literator Carel Vosmaer tot de aandeelhouders van Rozenburg behoorden en jonge schilders als Willem de Zwart en W.B. van Horssen er tegels beschilderden. Het was een flamboyante, maar weinig winstgevende start.

Kunst en commercie

In de jaren negentig laveerde Rozenburg tussen kunst en commercie, tussen bouwkeramiek en gebruiksaardewerk. De fabriek maakte onder meer tegeltableaus voor het Stedelijk Museum in Amsterdam en liet zich sterk inspireren door de Britse arts and crafts-stijl. Vazen, pendules, schotels en kruiken werden gedecoreerd met landelijke idylles waarin watervogels en kikkers, zonnebloemen en klaprozen. De decors werden door meesterschilders en hun gezellen ontwikkeld. Inspiratie en kennis werd gevonden in het open veld, aan de Haagse academie of door studie van internationale plaatwerken.

J. Jurriaan Kok

Directeur J. Jurriaan Kok (1861-1919) trad na jaren van experiment plotseling naar buiten met eierschaalporselein, dat zo verfijnd en zo dun was, dat het nauwelijks nog gebruikswaarde had. Theepotdeksels namen de vorm aan van zeepschuimvlokken en handvatten groeiden als grillige stengels uit de doorschijnende vormen omhoog. Stoere decoraties maakten plaats voor vederlichte scènes met volièrevogels en disteltakken. Op de wereldtentoonstelling van Parijs in 1900 sloeg de noviteit in als een bom en enkele jaren ging het Rozenburg voor de wind. Torenhoge investeringen, toenemend plagiaat en een gemis aan innovatieve ontwerpers maakten die roem echter broos en fragiel.
Vanaf 1904 concentreerde Rozenburg zich weer energieker op de bouwmarkt. De fabriek lanceerde grès dat tegen weersinvloeden bestand was en het was vooral Jan Toorop, een goede vriend van Jurriaan Kok, die jarenlang vol enthousiasme met dit smeuïge materiaal werkte.

Eerste aankopen

Het Gemeentemuseum Den Haag had al vroeg een speciale band met Rozenburg. De eerste stukken kwamen in het bezit van het museum door aankopen van toenmalig directeur Van Gelder in 1913 en 1917. In dat laatste jaar viel het doek voor de fabriek. De teruglopende verkoopcijfers en de sterke verhoging van de grondstofprijzen ten gevolge van de Eerste Wereldoorlog eisten definitief hun tol.

Publicatie

Bij de tentoonstelling verscheen een uitgebreide en rijk geïllustreerde catalogus (39,50 euro) die net als de expositie niet alleen de creatieve jaren van Colenbrander en Kok belicht, maar evenveel aandacht schenkt aan het meer onbekende Rozenburg.

Tentoonstelling

Gemeentemuseum Den Haag
Stadhouderslaan 41, Den Haag
Van 6 oktober 2007 t/m 20 januari 2008

Afbeelding

Rozenburg Den Haag, Biscuitmodellen van dekselpullen. Collectie Gemeentemuseum Den Haag.

Uw Reactie

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Actuele exposities
Tentoonstellingen oktober 2007
Wapengekletter op porselein
Tekeningen Vincent van Gogh
Paul Schuitema meubilair
Andy Warhol

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom