Russische sprookjes

Russische sprookjes, volksverhalen en legenden in de kunst

Het Groninger Museum presenteert t/m 6 april 2008 de grote tentoonstelling Russische sprookjes, volksverhalen en legenden. Hoogtepunten in deze tentoonstelling zijn de vele schilderijen van de negentiende-eeuwse kunstschilders Victor Vasnetsov en Nikolas Roerich en de illustraties van Ivan Bilibin en Elena Polenova.
Hoewel sprookjes al honderden jaren in de folkloretraditie voorkwamen, werden de sprookjes pas in de negentiende eeuw een volwaardig thema binnen de Russische schilderkunst.

Victor Vasnetsov

De aandacht voor legenden en sprookjes bloeide in deze periode op en kwam voort uit een verlangen om terug te grijpen op de traditie die uiting gaf aan het echte Rusland. Deze zoektocht naar de oorspronkelijke Russische traditie was uniek en leidde tot een eigen stijl in de Russische schilderkunst. Victor Vasnetsov werd een van de belangrijkste vertegenwoordigers.
De schilderijen van Victor Vasnetsov en de illustraties van Bilibin openden aan het eind van de 19e eeuw een nieuwe wereld. In dit imaginaire, magische rijk werden onderwerpen uit de Russische geschiedenis, legenden en literatuur gecombineerd met de technieken uit de nationale, folkloristische traditie en de nieuwe ontwikkelingen in de beeldende kunst van de negentiende eeuw.

Schilderijen met sprookjes

Op het moment dat de Russische kunstenaars deze onderwerpen ter hand namen, brachten ze de werkelijkheid van het Russische land samen met de sprookjesachtige wereld van het verhaal. Door de combinatie van de realistisch weergegeven werkelijkheid met fantasierijke en betoverende situaties ontstonden schilderijen, die blijvende indruk achterlaten bij de beschouwer.
De strijd tussen goed en kwaad die de meeste sprookjes beheersen, komt ook in de schilderijen naar voren. Toch werden deze schilderijen soms ook gemaakt voor totaal andere doeleinden dan het letterlijke onderwerp van het verhaal. Zo werd het schilderij Het vliegende tapijt van Victor Vasnetsov geschilderd in opdracht van de machtige mecenas Sawa Mamontov als wandvulling voor een nieuw spoorwegstation. Het grote formaat is daarmee meteen verklaard, maar door deze opdracht werd er ook een nieuwe dimensie aan het werk gegeven. Het vliegende tapijt stond nu plotseling ook symbool voor een vlucht naar de nieuwe wereld, toekomstige voorspoed en misschien zelfs vrijheid van geest. De verbeeldingskracht van het verhaal als instrument voor een maatschappelijke boodschap zorgde ervoor dat de schilderijen van Victor Vasnetsov niet louter als een betoverend rijk van de fantasie konden worden beschouwd.
Nikolas Roerich was vooral geïnteresseerd in Slavisch heidendom, Scandinavische sagen en religieuze mythen uit het middeleeuwse Rusland. In zijn werk probeerde Roerich in kleurrijke patronen een vergane wereld op te roepen waarin mensen in harmonie dicht bij de natuur leefden.

Prenten en illustraties

Dit deel van de tentoonstelling is nauw verbonden met de literatuur en de sprookjes zelf. De prenten van deze Russische kunstenaars maken een belangrijk deel uit van de tentoonstelling. Ivan Bilibin was een belangrijke illustrator. Hij produceerde unieke en eigenzinnige illustraties die nu tot een hoogtepunt kunnen worden gerekend in de geschiedenis van de Russische kunst. In het werk van Ivan Bilibin komt ook de overeenkomst met het werk van Victor Vasnetsov duidelijk naar voren.
Een tweede belangrijke illustrator is Elena Polenova. Polenova onderzocht de bronnen van de volksvertellingen om die wereld beter te kunnen begrijpen en reisde door de Kostroma Provincie om de verbale folklore op te tekenen.

Catalogus

In de catalogus van de tentoonstelling komt zowel de kunsthistorische als de literaire betekenis van de sprookjes binnen de schilderkunst aan bod. Ook wordt beschreven hoe en of de rol van sprookjes in de Russische maatschappij verschilde van die in de westerse maatschappij. De catalogus is uitgegeven door NAi Uitgevers.

Tentoonstelling

Groninger Museum
Museumeiland 1, Groningen
Van 15 december 2007 t/m 6 april 2008
Telefoon: 050-366 65 55

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Kunst Actueel
Kunst Actueel januari 2008
Koning Eenoog Geschiedenis cd-rom
Picasso in Den Haag
Matthias Weischer
Aaron van Erp
Dirk van Gelder
Verlangen naar volmaaktheid

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom