Gustavs Klucis

Russische avant-gardist

In het prentenkabinet van het Gemeentemuseum in Den Haag is de eerste overzichtstentoonstelling in Nederland van de Russische avant-gardistische kunstenaar Gustavs Klucis te zien. Klucis was een leerling van Kasimir Malevitsj en is te beschouwen als de pionier van de constructivistische fotomontage in Rusland. De presentatie omvat tekeningen, affiches, briefkaarten, boekomslagen en tentoonstellingsontwerpen, waarin de fotomontage als krachtige nieuwe kunstvorm en politiek propagandamiddel naar voren komt. De tentoonstelling, die in het Gemeentemuseum goed op zijn plaats is door de aanwezigheid in de collectie van de Nederlandse fotokunstenaars Piet Zwart en Paul Schuitema, is tot stand gekomen in samenwerking met het Nationaal Kunstmuseum van Letland in Riga.

Revolutie

Gustavs Klucis (1895-1938) studeerde vanaf 1913 aan de Hogeschool voor de Kunsten in Riga. Omdat de Duitse troepen deze stad in 1915 aanvielen, werd Klucis ingelijfd in het keizerlijke leger. Het leger werd verplaatst naar Ochsta bij Sint-Petersburg, waar Klucis ging studeren aan de Kunstacademie. In de dagen na de Oktoberrevolutie van 1917 meldde Klucis zich als vrijwilliger aan bij Negende Regiment van Letse Rode Infanteristen om Lenin te verdedigen. Geïnspireerd door Kasimir Malevitsj en het constructivisme begon hij in deze tijd ook kunst te maken, die moest bijdragen aan de opbouw van de communistische maatschappij.

Dynamische stad

Klucis realiseerde in 1919 een serie tekeningen, fotomontages en schilderijen met de titel "Dynamische stad". Met dit werk Iaat hij zien dat hij het suprematisme van Kasimir Malevitsj verder wilde ontwikkelen tot een concretere kunstrichting. Gustavs Klucis ontwikkelde zich samen met Vladimir Tatlin, Pevsner en Gabo tot een van de eerste constructivisten. Zijn werk is dan ook een goed voorbeeld voor het engagement en de vernieuwingsdrang van deze Russische stroming.

Fotomontage

Omstreeks 1919 ontdekte Klucis de fotomontage. Later typeerde hij de fotomontage als een nieuw soort massakunst en als de kunst van de socialistische opbouw. Gustavs Klucis werd vanaf die tijd veelvuldig gevraagd om prestigieuze ontwerpen te verzorgen. Een goed voorbeeld zijn de ontwerpen die hij in 1928 voor de Spartakiade verzorgde, het alternatief van de Sovjet-Unie op de Olympische Spelen. Klucis ontwierp een serie briefkaarten en een affiche, waarin hij sport en revolutie duidelijk met elkaar verbond. Hij maakte meer dan honderd afficheontwerpen waarvan een groot aantal in het kader van de Vijfjarenplannen, waarin propaganda gemaakt wordt voor de collectivisatie van de landbouw en een grootscheepse industrialisatie van de Sovjet-Unie.

Zuivering

Gustavs Klucis werd in januari 1938 gearresteerd op de beschuldiging lid te zijn van een Letse terroristische organisatie. Hij werd meegevoerd en zijn vrouw de kunstenares Valentina Kulagina (1902-1987) bleef lang in onzekerheid over zijn lot. In 1956 kreeg de familie van Klucis te horen dat hij in 1944 was overleden in een werkkamp als gevolg van hartfalen. Dit was een leugen. Pas in 1989 werd zijn familie geïnformeerd over het feit, dat hij al op 26 februari 1938 in Moskou was gefusilleerd.

Afbeelding

Ontwerp voor een briefkaart voor de Spartakiade van Moskou. Zwaluwen [Schoonspringen], 1928. Collage van gekleurd papier, fotomontage en gouache op papier, 44,2 x 28,6 cm (beeldmaat); 60,5 x 44,4 cm (bladmaat), collectie van het Nationaal Kunstmuseum van Letland, Riga, Letland, schenking van Valentina Kulagina. Fotografie: Normunds Brasliš.

Tentoonstelling

Gemeentemuseum
Stadhouderslaan 41, Den Haag
Van 12 april tot en met 13 juli 2008

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Kunst Actueel
Kunst Actueel april 2008
Piet Mondriaan
Tobias Rehberger
Eylem Aladogan
Lucien Freud

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom