Fotopioniers in Teylers Museum

Vroege Reisfotografie

Van 3 oktober 2008 tot en met 4 januari 2009 is in het Teylers Museum in Haarlem een unieke tentoonstelling over reisfotografie uit de negentiende eeuw te zien. De fotoexpositie wordt georganiseerd in samenwerking met het Rijksmuseum, dat als nooit tevoren uitpakt met de uitzonderlijke collectie foto's die het museum op dit terrein bezit. Gecombineerd met de historische fotoboeken en albums van Teylers Museum geeft de tentoonstelling "Op wereldreis met fotopioniers" een niet eerder getoond overzicht uit een tijd dat zowel verre reizen als fotografie nog slechts voorbehouden was aan de welgestelden.
Teylers Museum bezit het album "Voyage au Sudan", met de vroegste foto's van de vrouwen uit Darfur (1854). Uit de collectie van het Rijksmuseum is het unieke panorama op Baalbek van meesterfotograaf Gustave Le Gray te zien. Het Nationaal Archief leende twee groepsportretten van Alexandrine Tinne's reisgezelschap in Algiers. In kijkkasten kunnen de bezoekers in 3D reisreportages van Amerika, Japan en van de opening van het Suezkanaal in 1869 zien.

Nuttige fotografie

Direct na de introductie in 1839 werd al beweerd dat de fotografie van bijzonder nut zou zijn voor de illustratie van reisverslagen. Immers, een foto is aanzienlijk sneller gemaakt dan een prent naar een tekening. Maar ook het produceren van een foto was aanvankelijk een moeizame onderneming, zeker op reis. Er moest een grote hoeveelheid materiaal mee, zoals de glazen platen die als negatief dienden, de lens met het zware onderstel, een tent of kar om in het donker ter plaatse te kunnen ontwikkelen en de flessen met chemicaliën waarmee dat gebeurde. Een verre reis was een kostbare investering: er waren heel wat dragers en transportmiddelen nodig.

Archeologische expedities

De meeste vroege fotoreizen vonden plaats in het kader van archeologische expedities, waarbij de fotograaf opdracht kreeg illustraties te maken voor wetenschappelijke verslagen. De eerste fotoreizen volgden ook een andere traditie, namelijk die van de 'Grand Tour', de reis die vermogende westerse jongelingen ondernamen om kennis te maken met de antieke wereld: via Italië en Griekenland naar Egypte enlof het Midden-Oosten. Met de opening van het Suezkanaal in 1869 werden ook verdere bestemmingen beter bereikbaar: India, Indo-China, China, Japan en, vooral voor Nederlanders, Indonesië.

Commerciële fotografie

Al snel kreeg de fotografie een commerciële inslag: enkele fotografen vestigden zich bij en in populaire reisbestemmingen om de voorbijtrekkende expedities en particulieren van fotosouvenirs te voorzien. Zo waren er al vroeg Engelse fotografen permanent actief in Rome en werkte bijvoorbeeld de Engelsman Francis Frith in Cairo, waar hij zich onder andere toelegde op de spectaculaire stereofotografie in 3D. In de expositie zijn vele topstukken van deze specialisten te bewonderen.

Boxcamera van Kodak

De derde en laatste fase die in de expositie aan bod komt, is de reisfotografie van kort na de introductie van de boxcamera van Kodak in 1889. De foto's werden nu in een handzaam kastje belicht op een rolletje, dat ter ontwikkeling en afdruk naar het laboratorium werd verstuurd. Opeens was fotografie voor menigeen bereikbaar, vooral na 1900, toen een simpele boxcamera nog maar een dollar kostte. Iedere reislustige kon nu unieke opnamen maken. De foto's werden opgenomen in fraai uitgevoerde fotoalbums. In de tentoonstelling worden albums getoond van vooral Nederlandse amateur-fotografen, die rond 1900 zo'n beetje de hele wereld afreisden. Onder hen zijn de Rotterdamse dominee Louis Heldring en de oprichter van de Koninklijke Shell, G.A. Kessler.

Tentoonstelling

Teylers Museum in Haarlem
Van 3 oktober 6 juni t/m 4 januari 2009

Uw Reactie

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Actuele exposities
Tentoonstellingen oktober 2008
Collectie Lafrenz
Macht en Mystiek
Music in Motion

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom