Fauvisme en expressionisme

Meer dan kleur in collectie Triton Foundation

Aan het einde van de negentiende eeuw barstte het los: een ongekende explosie van nieuw kleurgebruik in de kunst. De kunstenaars werden in Frankrijk smalend fauves, wilde beesten, genoemd - onder hen Henri Matisse en Kees van Dongen. In Duitsland werden Ernst Ludwig Kirchner, Wassily Kandinsky en hun medestanders bekend als de expressionisten, de aanhangers bij uitstek van de gedachte dat kleur de drager van emotie is. In de zevende gezamenlijke presentatie van topstukken uit de collecties van de Triton Foundation en het Gemeentemuseum Den Haag draait alles om kleur, emotie en expressie.

Emotie

Neo-impressionisten, fauvisten en expressionisten gingen verder waar de impressionisten waren gebleven. Zij probeerden de emotie die zij in hun schilderijen legden nog duidelijker te laten spreken door middel van kleurexperimenten die verder gingen dan die van hun voorgangers; kleur werd de drager van de emotie, in plaats van de vorm. Pointillistische schilders als Paul Signac baseerden zich op uitgebreide kleurentheorieën, die ervan uit gingen dat verschillende kleuren zich in het oog vermengden tot een nieuwe kleur. Door een doek op te bouwen uit verschillende puntjes, beoogden ze dat effect te bereiken.
De fauvisten op hun beurt, met als bekendste vertegenwoordigers Henri Matisse, André Derain en Maurice de Vlaminck, maakten hun werk tot een ongekend, extatisch eerbetoon aan kleur. De felle, bonte kleuren riepen bij het publiek ook extreme reacties op. Eén criticus vond dat het leek alsof een groep wilde beesten, fauves, had huisgehouden op de Salon d'Automne, waar werken van Henri Matisse, André Derain en Maurice de Vlaminck hingen. Hun zoektochten naar waarachtige, felle kleuren zorgde ervoor dat de fauvisten sterk werden beïnvloed door volkskunst en primitieve volkeren.

Krachtige schilderijen

Deze interesse in primitieve kunstvormen deelden de fauvisten met de expressionisten in Duitsland, waarvan Die Brücke en Der Blaue Reiter de bekendste kunstenaarsgroepen zijn. De eerste had als belangrijkste vertegenwoordiger Ernst Ludwig Kirchner en streefde ernaar om, geïnspireerd door Nietzsches denkbeelden, een brug te zijn om te ontkomen aan de alledaagse decadentie en op die manier een staat van vrijheid te bereiken. Dit resulteerde in zeer krachtige schilderijen, met een kleurgebruik dat nog bijna heftiger was dan dat van de fauvisten, en waarin perspectief en proporties sterk werden vervormd. De bekendste vertegenwoordigers van Der Blaue Reiter zijn Wassily Kandinsky en Franz Marc. Beide schilders vonden elkaar in hun opvatting over de rol van kleur en vorm in de kunst. Het expressionisme van Der Blaue Reiter was evenwel lyrischer van aard; minder rauw en hoekig, maar een voorbode van de volledige abstractie die Wassily Kandinsky later zou bereiken en waarin kleur en vorm een harmonieuze dialoog aangingen.

Triton Foundation

De Triton Foundation is een privé-verzameling die topstukken omvat uit de periode 1860 - 1970 en in menig opzicht aansluit bij die van het Gemeentemuseum. Dit is de zevende gezamenlijke presentatie van beide collecties in het Tritonkabinet, na eerdere exposities over onder meer portretten en Russische avant-garde. Bij deze tentoonstelling verschijnt bij Waanders Uitgevers het zevende Triton Cahier in de serie (9,95 euro).

Tentoonstelling

Gemeentemuseum Den Haag
Van 11 april t/m 6 september 2009

Afbeelding

Matisse, La Liseuse en blanc et jaune, 1919, olieverf op doek op board, Triton Foundation

Volg ons op Facebook

Informeer uw vrienden

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Kunst Actueel
Kunst Actueel juni 2009
Fernando Bryce
Günter Brus
Beeldschone Boeken
Fabulous Fictions
Glinsterend Glas
Kandinsky en Der Blaue Reiter

In de uitgave 'Kunstbegrip: columns over kunst en kunstenaars' zijn de belangrijkste artikelen van de redacteur van CultuurArchief.nl uit de laatste tien jaar opgenomen. Met deze uitgave komt u veel te weten over de belangrijkste kunststromingen en kunstenaars uit met name de laatste eeuw.
'Kunstbegrip: columns over kunst en kunstenaars' van Ruud van Capelleveen is een interessante en afwisselde publicatie en mede daarom geschikt voor elke kunstliefhebber.
Kunstbegrip

Naast een groot aantal artikelen op het gebied van beeldende kunst, vormgeving en architectuur, zijn levensbeschrijvingen van bekende en minder bekende kunstenaars opgenomen. Hierdoor is, mede door de kleurrijke afbeeldingen, een unieke en boeiende collectie ontstaan.
Met de cd-rom van CultuurArchief.nl haalt u veel kennis in huis.
Kunst op cd-rom