Alida Pott en Pau Wijnman

Talentvolle vrouwen

Alida Pott en Pau Wijnman waren tijdgenoten, kunstenares en ze stierven op jonge leeftijd. Beide talentvolle vrouwen lieten een klein, maar gevarieerd en hoogstaand oeuvre na dat slechts in kleine kring bekend is. Het Stedelijk Museum Alkmaar belicht het werk van Alida Pott (1888-1931) en Pau Wijnman (1889-1930).
Voor Alida Pott en Pau Wijnman en hun respectievelijke echtgenoten George Martens en Johan van Heil was artistiek bezig zijn een manier van leven. Getrouwd met elkaar en met de kunst. Ze werkten als 'kameraden' met hun mannen samen, maar behielden als kunstenares hun zelfstandigheid en volgden een eigen koers. Deze positie is nadrukkelijk anders dan die van hun bekende tijdgenote, Charley Toorop (1891-1955). Zij verklaarde dat er in haar carrière geen plaats was voor een huwelijk.

Bijzonder tijdperk

Als kunstenaars leefden de vrouwen in een bijzonder tijdperk. Het begin van de toste eeuw, waarin de moderne kunst nieuwe wegen insloeg: het tijdperk van het expressionisme, het kubisme en het symbolisme en de invloed van Van Gogh.
Ook ging de aandacht van de vrouwen naar de maatschappij uit. Alida Pott woonde met George Martens in Groningen, waar ze vanaf de oprichting in 1918 prominent lid van de Groninger Kunstkring 'De Ploeg' waren. Alida Pott ontwierp het vignet van deze kunstenaarsvereniging. Het beeldmerk wordt nog steeds gebruikt.

Huwelijk en baan

De loopbaan van Pau Wijnman en Johan van Heil speelde zich in Amsterdam af, waar beiden hun artistieke talent verbonden met hun socialistische overtuiging en hun ideaal om de wereld te verbeteren. Het echtpaar Van Heil zette zich met hart en ziel in voor de in 1918 opgerichte Arbeiders jeugd Centrale (AJC). In 1927 wordt de Socialistische Kunstenaars Kring (SKK) opgericht. Pau en Johan zijn mede-oprichters en Pau voert het secretariaat.
Behalve kunstenares waren Alida Pott en Pau Wijnman ook als lerares actief. Ze gaven tekenles aan beroepsopleidingen voor meisjes en verdienden in belangrijke mate de kost. Pau gaf handwerkcursussen aan de jeugd van de AJC en maakte een serie maskers om kinderen bewust te maken van de kwade invloeden in de maatschappij. Beide vrouwen bleven ook na hun huwelijk werken, wat in die tijd niet gebruikelijk was.

Niet eerder getoond werk

De tentoonstelling laat veel nog niet eerder getoond werk zien van Alida Pott en Pau Wijnman, afkomstig uit diverse musea en particuliere collecties. Soms is het werk letterlijk van zolder gehaald. Door middel van foto's, documenten en objecten informeert de tentoonstelling ook over de tijd waarin zij leefden en werkten. Om het beeld compleet te maken zijn enkele schilderijen van hun echtgenoten George Martens en Johan van Heil opgenomen.
De stralende, expressieve landschapsaquarellen vormen een hoogtepunt in het oeuvre van Alida Pott. Ook maakte ze affiches, collages en textielontwerpen, beschilderde houten of metalen voorwerpen en ontwierp een glas-in-lood lamp. Kunst en leven waren één voor haar.
In het werk van Pau Wijnman zijn duidelijke vormen van kubisme, expressionisme, futurisme maar ook symbolisme terug te vinden. Naast werken op papier, maakte Wijnman mozaïekontwerpen, maskers, litho's en houtsneden.

Heer en meester

In de tentoonstelling in Alkmaar wordt nadrukkelijk de relatie met Charley Toorop gelegd, niet in de laatste plaats omdat haar werk ruim vertegenwoordigd is in de collectie van het museum. Charley Toorop was in het begin van haar carrière, nog aan het experimenteren met verschillende stijlen. Pas op latere leeftijd bouwde zij een consistent, expressief-realistisch oeuvre op. 'Ik ben niet geschikt voor't huwelijk', Charley verklaarde maar 'één heer en meester' te hebben en dat was haar werk. De keuze die Toorop zichzelf stelde, huwelijk of kunst, lijkt absoluut.

Huwelijk of Kunst?

Voor Alida Pott en Pau Wijnman waren kunst en leven niet te scheiden. Ze waren beiden met een kunstenaar getrouwd en kozen ervoor om juist de geestverwantschap met hun mannen te zoeken en gezamenlijk hun artistieke ambities waar te maken. Twee vrouwelijke kunstenaars, tot bloei gekomen in de jaren twintig van de vorige eeuw, maar beiden in de knop gebroken.

Publicatie

Bij de tentoonstelling is een publicatie verschenen, geschreven door Caroline Roodenburg, samensteller van de tentoonstelling, verkrijgbaar in de museumwinkel (prijs 19,50 euro).

Tentoonstelling

Stedelijk Museum Alkmaar
Van 30 mei t/m 12 oktober 2009

Uw Reactie

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Actuele exposities
Tentoonstellingen september 2009
Jan Schoonhoven
Belgen in Harderwijk
Voorbij de horizon
Vlaho Bukovac
Sally Mann
De wereld van Katherina

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom