Bergense School

Geïnspireerd door Cézanne, Van Gogh en Le Fauconnier

Na de Eerste Wereldoorlog ontwikkelden kunstenaars in de Noord-Hollandse plaats Bergen een geheel eigen expressionisme in aardse kleuren. Vanwege het duidelijke onderscheid met het expressionisme elders in Nederland, zoals de kleurrijke variant van de Groningse kunstenaarsvereniging De Ploeg, is men gaan spreken van Noord-Hollands expressionisme of Bergense School. In het Stedelijk Museum in Alkmaar is het werk van deze belangrijke stroming te zien in de tentoonstelling 'In het licht van: De Bergense School geïnspireerd door Cézonne, Van Gogh en Le Fauconnier". De tentoonstelling toont de invloed van deze grote kunstenaars op de Bergense School.

Bergense School

Aan het begin van de twintigste eeuw gingen veel kunstenaars uit Amsterdam buiten de stad wonen en werken. Het Noord-Hollandse dorp Bergen werd een belangrijk ontmoetingspunt voor moderne schilders.
De bezoekers van deze tentoonstelling zien de belangrijke rol van lichtcontrasten, vervormingen en bezieling in de kunstwerken van de Bergense School, elementen die zij van hun beroemde collega's overnamen. Aan de hand van bruiklenen van Henri Le Fauconnier en illustratief beeldmateriaal van werken van Paul Cézanne en Vincent van Gogh worden deze stijlovereenkomsten in Alkmaar getoond. De bezoekers kunnen genieten van Noord-Hollandse landschappen, portretten en bloemstillevens, waarop de ziel van de dingen voor de kunstenaars belangrijker was dan hun uiterlijk.

Paul Cézanne

Paul Cézanne (1839-1906) schilderde veel in de buitenlucht. Hij zag de zon als grote tovenaar die het landschap presenteert in een scala van briljante tinten. Op een vergelijkbare wijze wilde hij de natuur schilderen en plaatste daarbij kleurenvlakken naast elkaar op het doek. Hij schuwde daarbij een vervorming van zijn onderwerpen niet en zette de eerste stappen naar abstracte schilderkunst. Door deze vereenvoudiging van vorm ontstonden krachtige, monumentale composities. Zowel het schilderen in de openlucht als de opbouw van het schilderij door middel van het naast elkaar plaatsen van kleurvlakken namen de Noord-Hollandse kunstenaars over.

Vincent van Gogh

Vincent van Gogh (1853-1890) was op zoek naar de verbeelding van het licht. Hij was ervan overtuigd dat de zon de spirituele oerkracht van de natuur is. Door donkere bomen op de voorgrond te plaatsen versterkte hij de kracht van het licht. Op veel schilderijen van Noord-Hollandse expressionisten is dit sterke contrast tussen licht en donker te zien. Achter huizen, tussen bomen door en op bloemen schittert zonlicht.
Door de bomen niet in het geheel te tonen, maar af te snijden tot een kader, werden zijn composities dynamisch. Vincent van Gogh maakte een duidelijk onderscheid tussen voorwerp en ruimte door de vormen te omlijnen. Daardoor kregen de voorwerpen een ziel en versterkten tegelijk de ritmische opbouw van zijn werken.

Henri Le Fauconnier

In 1919 kwam de Franse kubistische schilder Henri Le Fauconnier naar Bergen. Vele kunstenaars in Bergen raakten diep onder de indruk van zijn vernieuwende kunstopvattingen. Henri Le Fauconnier besloot avant-garde experimenten met kleur en vorm, te combineren met de traditionele waarden van de schilderkunst.
Geïnspireerd door Vincent van Gogh en Paul Cézanne ontwikkelde Henri Le Fauconnier een meer ingetogen en bezield expressionisme: de ziel van een voorwerp wordt bepaald door de aard van het materiaal waarvan het gemaakt is. Andere schilders volgden zijn wending en zo ontstonden er duidelijke stijlovereenkomsten tussen de kunstenaars in Bergen. Een eigenzinnig, gematigd expressionisme.

Stedelijk Museum Alkmaar

Het Stedelijk Museum Alkmaar heeft een representatieve en hoogwaardige collectie Noord-Hollands expressionisme. Deze collectie is normaal gesproken slechts gedeeltelijk te zien. In de toekomst wil het museum meer ruimte maken in de vaste opstelling om een groot deel van deze schilderijen permanent aan het publiek te kunnen tonen. Met deze tentoonstelling brengt het museum deze belangrijke kunstcollectie nu al sterk voor het voetlicht.
Bij de tentoonstelling wordt een arrangement met Museum Kranenburgh in Bergen aangeboden, alsmede een fietsroute langs de plekken waar de kunstenaars hebben geschilderd. Elke laatste zondag van de maand kunnen bezoekers een gratis rondleiding volgen.
De kunstenaars van het Noord-Hollands expressionisme haalden veel inspiratie uit de nabije omgeving. De bezoekers kunnen met deze fietsroute zelf genieten van deze uitzichten. De fietsroute (van 15 en 35 km) voert langs vele plekken waar de kunstenaars hebben gewerkt. De fietsroute is verkrijgbaar in de museumwinkel.
In Museum Kranenburgh in Bergen is een tentoonstelling te zien over Henri en Friso ten Holt en over de Egmondse School. Bezoekers kunnen zowel het Stedelijk Museum Alkmaar als Museum Kranenburgh bezoeken en ontvangen een fietsroute en koffie met iets lekkers voor €10,-. Dit arrangement is verkrijgbaar in beide musea en bij de VVV in Alkmaar.
De tentoonstelling in het Stedelijk Museum Alkmaar is nog te zien tot 5 september 2010.

Afbeeldingen

Matthieu Wiegman, Maison Renoir, ca. 1933, olieverf op doek
Leo Gestel, Bloemstilleven, 1917, aquarel, conté en potlood
Charley Toorop, Zonnebloemen, 1940, olieverf op doek

Uw Reactie

Geef uw reactie via Facebook of laat weten wat u vindt van dit artikel via of Twitter of Google +1

Tweet

Follow @absolutefigures

Lees verder: meer informatie over Kunst en Kunstenaars

Actuele exposities
Tentoonstellingen juli-augustus 2010
Gekoesterde schoonheid
Marco van Duyvendijk
Jan Dibbets
Nationale Park De Hoge Veluwe Jubileum
Norm is vorm
Robert van 't Hoff
Cecily Brown
Hendrik Berlage
László Moholy-Nagy
Maori
Julian Schnabel Polaroids
Werner Bischof

De laatste cd-rom van CultuurArchief.nl is een aanrader voor kunstenaars en kunstliefhebbers.
Op de derde cd-rom in de reeks van Cultuur Archief zijn 400 artikelen bijeengebracht over kunst en cultuur.
Deze culturele cd-rom bevat een schat aan informatie en talrijke kleurige afbeeldingen.
Kunst op cd-rom